75. Yılda Türkçenin ve Dil Devriminin Öyküsü, Sevgi Özel, Şerafettin Turan

Kitap Hakında

Yorumlar

Yazarla Tanışma

Ürün Ayrıntısı

Yayinevi: Cumhuriyet Kitapları

Dizi: Dil

Baskı Tarih: 2007

Sayfa: 424

İndirim: %20

Boyut: 14 x 20 cm

Hamur: 2

Etiket: 15,00 TL

NetKitap Ederi: 12,00 TL

Arka Kapak

Bu yapıt, Türkçenin Orta Asya'dan Anadolu'ya uzanan akışını, cumhuriyetimiz kurulmadan önceki durumunu, Atatürk'ün kurduğu Türk Dil Kurumu'nun 1932- 1983 arasındaki öyküsünü, 1983'ten sonra olup bitenlerle Dil Derneği'nin doğuşunu içeriyor. Kaynaklara, belgelere, tanıklara dayanarak Türkçeye ilişkin bildiklerimizi, yaşadıklarımızı, olumlu ve olumsuz bakış açılarını aktardık.

Atatürk'ün Türk Dil Kurumu'nu niçin kurduğunu, Türkçeyle niçin bu denli yakından ilgilendiğini, TDK'ye verdiği önemi, yazık ki çoğumuz bilmiyoruz.

Çünkü bir bütün olan Türk Devrimi gibi Harf ve Dil Devrimleri de ulusal eğitimde yeterince ele alınmıyor, yer bulamıyor. Dahası genç kuşaklara bilgi çağında yaşadıkları söyleniyor; ancak konu Türkçe olunca bilgi değil, bireysel görüşler, tartışmalar aktarılıyor. Tek yanlı okuyan, yaşamda başka renkler, düşünceler olduğunu kabul etmeyenler, gençlerin de tek yanlı okumasına, başka düşünce ve renkleri tanımamasına yol açıyor.

Bu nedenle bu yapıtın, Dil Devriminin 75. yılında bütün kısır tartışmaları bitireceğine, Türkçe için ortak akıl üretmemizi sağlayacağına inanıyoruz.

İçindekiler

- Sunuş

- Giriş

- Birinci Bölüm

- Türkçenin Tarihsel Gelişimi
Orta Asya'dan Anadolu'ya
İslamiyet Öncesi Dönem
İslam Kültürü Çevresine Giriş: Arapça ve Farsçanın Baskısı
Arayışlar ve Osmanlıca
Öz Dile Dönüş Eğilimleri
Yeniden Başkalaşım: Osmanlıca
Türkçenin Batı Dillerinden Etkilenmesi
Gereksinmeler ve Tartışmalar
Osmanlı Aydınları Arasında Dil Tartışmaları Yoğunlaşıyor

- İkinci Bölüm

- Türkçenin Yabancı Diller Boyunduruğundan Kurtarılması
Zorunluluklar
Mustafa Kemal ve Türkçe
Dilde Devrime Hazırlık
Türkçeleştirmede İlk Adım: Dil Encümeni
Yeni Bir Örgüt Kurma Gereği
Akademi Değil, Özerk Dernek
Türk Dili Tetkik Cemiyeti
İlk Türk Dili Kurultayı (26 Eylül - 5 Ekim 1932)
Kurucu ve Koruyucu Başkan: Atatürk
Dilde Devrimin Kısa Sürede Yaygınlaşması
Dilde Evrim Değil, Devrim
Çalışma Raporu ve Merkez Yönetim Kurulu Seçimi
26 Eylül Dil Bayramı

- Üçüncü Bölüm

- Atatürk'ün Dil Çalışmalarına İlgisi ve Katkıları
İlk Öneriler ve İlkelerin Saptanması
CHP Programının Türkçeleştirilmesi
Üçüncü Dil Kurultayı ve Güneş Dil Kuramı
Atatürk Dil Çalışmalarını Yaşamının Sonuna Değin Sürdürmüştür
Akademi Sorunu
Atatürk'ün Özleştirmeye Katkıları

- Dördüncü Bölüm

- 1950'den Sonra Dil Devrimine Bakış
Dil Devriminin Amacı: Aydınlanma
Cumhuriyetin Temel İlkeleri Tartışma Konusu
Anayasa, "Teşkilat-ı Esasiye" Oluyor
Türk Dil Kurumu Kamu Yararına Çalışan Dernekti
Demokrat Parti İktidarı,Türk Dil Kurumu'nun Ödeneği Kesiyor
Dil Devrimine Tepki Büyüyor
Kimler Dili Politikaya Araç Yaptı?
"Neden Türkçe Değil de Öz Türkçe?"
Dil Kendi Kendine Gelişebilir mi?
Türkçeleştirmede Aşırılığa mı Gidildi?
Dil Devrimi Karşıtları Ne Yapmak İstiyor?

- Beşinci Bölüm

- 1980'den Sonra Devrimlere Bakış
"Devrim- Devrimci" Sözcüklerini Sorgulama
Kurumları Kapatmak İçin İlk Adım
TDK'yi Kapatmak İçin İkinci Adım: Devlet Denetleme Kurulu, TDK'yi Denetime Alıyor
Denetleme Sonucu
Önyargılı "Gözlem ve Değerlendirmeler"
Org. Necdet Üruğ'un Demokratik Önerisi
Denetim Sıkılaştırılıyor
"Karargâh Emri" Değiştirilemez
Org. Tahsin Şahinkaya'nın Yasa Taslağı
Atatürk Kurumları Kapatılıyor
Türk İslam Sentezi Devletin Kültür Siyasası mı?
Atatürk'ün Türk Dil Kurumu Son Toplantısını Yapıyor
Atatürk Kurumları Niçin Kapatıldı?

- Altıncı Bölüm

- Atatürk'ün Türk Dil Kurumu'nun 51 Yılı
Atatürk TDK'ye Niçin Gelir Bırakmıştı?
Atatürk'ün Kurumları ile CHP Tartışması
Türk Dil Kurumu ile Devlet Kurumları Uyum İçinde Çalışmıştır
"Dil Kurumu'nu Tanımak"
Türk Dil Kurumu. Atatürk'ün Belirlediği Amaca Ulaşmıştır
Türk Dil Kurumu'nun Bilimsel Çalışmaları
Derleme ve Tarama Kolu
Dilhilgisi ve Dilbilim kolu
Sözlük Kolu
Terim Kolu
Terim Kolunun Türkçeye Sağladığı Katkılar
Yayım ve Tanıtma Kolu
TDK Yarışmaları, Ödüller
Türk Dil Kurumu Kitaplığı
Türk Dil Kurumu Belgeliği
Demirbaş Eşya ve Akçal Durumla İlgili Bilgiler

- Yedinci Bölüm

- Dil Derneği Dönemi
Türk İslam Sentezi. Açıkça Eğitim ve Kültür Siyasası Oluyor
1983'ten Önceki Türk Dil Kurumu'nun Üyeleri Örgütleniyor
Bir Dergi mi, Bir Dernek mi?
Dernek Kurma Kararı Veriliyor
Kurucular Kurulu Belirleniyor
İletişim Sıkıntısı Sürüyor
Ankara Valiliğine Başvuru Yapılıyor
İçişleri Bakanlığı Derneğin Kurulmasını Önlemeye Çalışıyor
Dil Derneği Kurulması Yasak Derneklerden Sayılıyor
Kurucu Üyeler İçin Suç Duyurusu Yapılıyor
Ankara 3. İdare Mahkemesi Yürütmeyi Durduruyor
Valilik, "Kurulması Yasak Dernek" Kararında Direniyor
Danıştay'ın Kararı Dil Derneği'nin Yolunu Açıyor
Ankara Cumhuriyet Savcılığı, Dernek Kurucularını Aklıyor
Dil Derneği "Yasak Dernek" İmgesini Silmeye Çalışıyor
Çağdaş Türk Dili Dergisi Doğuyor
Dil Derneği'nin Kamu Yararına Çalışan
Derneklerden Sayılma İsteği
Dil Derneği'nin Gelir Durumu, Demirbaşları
1987- 2007 Arasındaki Etkinlikler
Ödüller
Atatürk'ün Türk Tarih ve Dil Kurumlan İçin Verilen Hukuk Savaşımı
Sivas Milletvekili Mustafa Kemal Palaoğlu'nun Yasa Önerisi
Zonguldak Milletvekili Bülent Ecevit'in Girişimi
SHP- DYP Koalisyonu Döneminde Atatürk'ün Kalıtı İçin Atılan Adımlar
Anayasa Değişikliği Paketi
Mersin Milletvekili, Kültür Bakanı Fikri Sağlar'ın Girişimi
Prof. Dr. Şerafettin Turan'ın Açtığı Dava
Prof. Dr. Şerafettin Turan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Gidiyor

- Sonuç
Dil Devriminin 75. Yılında, 20. Yılını Dolduran Dil Derneği

- Sekizinci Bölüm

- Ekler
Ek: 1 Türk Dil Kurumu'na ve Türkçeye Emek Verenler
Ek: 2 Son Yönetim Kurulunun Akçal Yazanağı
Ek: 3 Türk Dil Kurumu'nun 1932- 83 Arasında Yaşayan Üyeleri
Ek: 4 TDK'nin Düzenlediği Konferans, Söyleşi, Açıkoturumlar
Ek: 5 Türk Dil Kurumu Ödüllerini Kazananlar, Seçici Kurullar
Ek: 6 Atatürk'ün Türk Dil Kurumu'nun Yayınları/ 1932- 1983
EK: 7 Dil Derneği'nin Yönetim Kurulları 1987- 2007
EK: 8 Dil Derneği'nin Etkinlikleri 1987- 2007
Ek: 9 Dil Derneği Ödülleri
Ek: 10 Dil Derneği Yayınları

- Kaynakça
Kişi, Kurum ve Kavramlar Dizini

Henüz kimse kitap hakkında yorum yapmadı. İlk yorum sizden gelsin!

Yanıt:

Bilgisiniz

Adınız:

E-posta:

Bulunduğum Yer:

Sevgi Özel

Yazarın diğer kitapları

İktidar Benim Ne İstersem Söylerim

Sözcük Türleri Ad, Sıfat, Belirteç, İlgeç, Bağlaç, Ünlem, Eylem

Türkiye Türkçesinin Sözdizimi

Barış Takımı - Çanakkale'den Gelibolu'ya Geçiyor

Barış Takımı - Devrimlere Koşuyor

Barış Takımı - Çanakkale'den Anadolu'ya Yürüyor

Barış Takımı - Atatürk'le Buluşuyor

Barış Takımı - Türk Devrimini Öğreniyor

Gümüşana

Türkçe'nin Renkleri

Yıldızlar Mı Suçluydu?

Dilimde Tüy Bitti

Uğur Olsun! Bir Devrimcinin Öyküsü

Direncin Kuşları

Aşk Bir Boncuktur

Yazarın bütün(23) kitaplarını göster

Yaşam Öyküsü
Sevgi Özel, Polatlı (Beyceğiz köyü) doğumlu; on yaşından beri Ankaralı. DTCF'nin Türk Dili Bölümünü bitirdikten on gün sonra, Atatürk'ün kurduğu Türk Dil Kurumu;na girdi (10 Kasım 1971). Dilbilgisi/Dilbilim Kolunda, Türkiye Türkçesini araştıran bilimciler arasında yetişti. Atatürk'ün başlattığı Dil Devrimi doğrultusunda Türkçeye emek veren ustaların çırağı oldu. TDK'de, Türkiye Türkçesinde Sözcük Türleri (Doğan Aksan yönetiminde ortak yapıt; 1976), Türkiye Türkçesinde Sözcük Türetme ve Bileştirme (1977), Türkiye Türkçesi Gelişmeli Sesbilimi (D. Aksan yönetiminde ortak yapıt; 1978), Türkiye Türkçesinin Sözdizimi (N. Atabay-A. Çam ile; 1981), Ahmet Cevat Emre (yaşamöyküsü, TDK belgeliğinde; 1982), Besim Atalay (yaşamöyküsü, 1983) adlı yapıtları yayımlanırken yine aynı kurumda yazım sorunlarını izleyen ekip içinde yer aldı; Yazım Kılavuzunun 1973'ten, 1983'e değin bütün baskılarının hazırlığına katıldı. 1980 sonrası kurumdan kendi isteğiyle ayrıldı. Ekim 1983'ten başlayarak Bilgi Yayınevinin yayın sorumlusu oldu. Atatürk'ün Türk Dil Kurumu ve Sonrası (H. Özen-A. Püsküllüoğlu ile; 1986) ile Baba İnönü'den Erdal İnönü'ye Mektuplar (hazırlayan, 1988) adlı yapıtları Bilgi Yayınevinde çıktı. 1987'de, eski TDK üyelerinden 34 kişiyle birlikte Dil Derneğinin kurucuları arasında yer aldı. Zamanın iktidarınca kurulması yasak derneklerden sayılan Dil Derneği ve Dil Devrimi için ülküdeşleriyle birlikte savaşım verdi; bu derneğin genel yazmanı, astbaşkanı, başkanı ve Çağdaş Türk Dili adlı aylık dergisinin genel yayın yönetmeni olarak görev yaptı. 1992-98 arasında Ümit Yayıncılıkta yayın sorumlusuyken Afili Mavallar (argo-senlibenli sözcükler derlemesi; 1993), Devrimciler Âşık Olamaz(dı) (öykü, 1994), Aşk Bir Boncuktur (öykü, 1995), Direncin Kuşları (öykü, 1996), Bir yanım Bahar Bir yanım Kış (öykü, 1997) adlı yapıtları yayımlandı.. Kasım 1998- Haziran 2002 arasında Uğur Mumcu Araştırmacı Gazetecilik Vakfının yayın yönetmeniyken Uğur Mumcu'dan um:ag'a Unutmadık (araştırma, 2000) adlı yapıtı yazdı. Bir Bulut Ayağıma Dolandı (öykü, 1999) ile Dil Kiri El Kiri (araştırma, 2000) adlı yapıtları da Bilgi Yayınevi'nden çıktı. 30 Haziran 2002'den başlayarak yalnızca araştırmak, yazmak ve gezerek ülkesini, insanları daha iyi tanımak için profesyonel yaşamına nokta koydu. Gazete ve dergilere dil- yazın konularında yüzlerce yazı yazdı; kimisi deneme, kimisi makale türündeki yazılarının hepsini henüz kitaplaştırmadı. Aptal Dünya (öykü, Bilgi Yayınevi, 2002) adlı kitabını Uğur Olsun/ Bir Devrimcinin Öyküsü (yaşamöyküsel roman, Bilgi Yayınevi, 2003) izledi. Dilimde Tüy Bitti adlı yapıtı Çınar Yayıncılıktan çıktı (2006). Şimdi yalnızca yazıyor, ülkenin her yerinde konuşmalar yapıyor.

Şerafettin Turan

Yazarın diğer kitapları

Atatürk'ün Düşünce Yapısını Etkileyen Olaylar, Düşünürler, Kitaplar

Tarih Yaşanmış Hayattır

Kanuni Sultan Süleyman Dönemi Taht Kavgaları

Mustafa Kemal Atatürk Kendine Özgü Bir Yaşam ve Kişilik (Ciltli)

İsmet İnönü Yaşamı, Dönemi ve Kişiliği (Ciltli)

Kendine Özgü Bir Yaşam ve Kişilik Mustafa Kemal Atatürk

İsmet İnönü Yaşamı, Dönemi ve Kişiliği

Türk Devrim Tarihi 4

Türk Devrim Tarihi

Türk-İslam Sentezi

Türk Devrim Tarihi 2

Türk Kültür Tarihi

Türk Devrim Tarihi 3

Yazarın bütün(19) kitaplarını göster

Yaşam Öyküsü
Şerafettin Turan (d.1925, Van Erciş), bilimadamı, tarihçi, Profesör Doktor, yazar, Dil Derneği Onursal Başkanı, Atatürk'ün Türk Dil Kurumu'nun son başkanı.
İlkokulu Bitlis'te, ortaokulu Muş'ta, liseyi Erzurum'da okudu. Gazi Eğitim Enstitüsü'nü bitirdi (1946). Enstitüde (1946-1948) ve Ankara Etnoğrafya Müzesi'nde (1948-1952) asistan olarak çalıştı. Bu arada Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'ndeki öğrenimini sürdürerek, 1951'de bitirdi. 1952'de Türk tarihi asistanlığına atandı, doktor (1954), doçent (1956), profesör (1964) oldu. 1969-1972 arasında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi dekanlığı yaptı. 1973'te Yakın Çağ Tarihi Ana Bilim Dalı Başkanlığı'na getirildi. 1972-1978 yılları arasında TRT Yönetim Kurulu üyeliğinde bulundu. 1978-1979'da Kültür Bakanlığı Müsteşarlığı yaptı. Türk Tarih Kurumu ve Türk Dil Kurumu üyesi olan Turan, 1977'de Türk Dil Kurumu Başkanlığı'na seçildi. 1983 yılında Türk Dil Kurumu kapatılıp devletleştirilinceye dek görevini sürdürdü.

1983'te Cunta yönetiminin TDK Başkanlığı görevinden istifa etmesini ve yönetimi devretmesini istemesi üzerine şu tarihsel sözleri söylemiştir: "Türk Dil Kurumu;nu size devretmiyoruz, siz teslim alıyorsunuz"

1987 yılında eski TDK üyeleri ile beraber Dil Derneği'nin kurucu üyeleri arasında, '80 dönemi dernek yasakları nedeniyle yer alamamıştır ancak daha sonradan üye olmuş ve yönetim kuruluna seçilmiştir.

Dil Tarih Coğrafya Fakültesi, Tarih Araştırmaları, Türk tarih Kurumu Belleteni, Türk Tarih Kurumu Belgeler, Türk Dili dergilerinde ve İslâm Ansiklopedisi;nde Türk Tarihi ve kültürü üzerine bilim yazıları yayınladı.

Araştırma Alanları: Tarih, Kültür. Osmanlı İmparatorluğu, Kurtuluş Savaşı ve Türkiye Cumhuriyeti Dönemleri.