Leibniz

FELSEFE TARİHİ ÇAĞDAŞ FELSEFE CİLT 4 BÖLÜM c

Frederick Copleston

İdea Yayınevi / Felsefe Tarihi Dizisi

Etiket:	7,50 TL
NetKitap Fiyatı:	6,00 TL

İnsanın güzel olana yönelme ve çirkin olandan uzaklaşma, iyi olanı isteme ve kötü olandan kaçınma, gerçek olanı doğrulama ve yanlış olanı yadsıma gibi bir eğilimi vardır. Ya da, insan bir bütün olarak duyu, yürek ve ustur, duyum, duygu ve düşüncedir. Felsefe Usun bilgisidir. Eğer bilginin aracı olarak, gerçekliğin aracı olarak duyum ya da algı, ya da duygu, sezgi, esin vb. ileri sürülüyorsa, bu yetilerin doğal olarak düşünmedikleri, sundukları izlenimlerin, tasarımların, duyum ya da duyguların düşünceye dayalı pekin ve gerçek bilgi ile bir olmadıkları anımsanmalıdır. Tersine, bu düzlemde belirlenen insan bilincinin ancak kuşkulu olabildiğini kuşkuculuk bile pekinlikle doğrular. Gerçeklik düşüncenin, usun kendi doğasıdır, ne bir öcüdür, ne de insan usundan kaçan bir öte-yandır. Us kendi doğasında gerçekliktir, düşünme yetisinin özsel işlevi gerçekliğin kendisidir: Doğal us parçanın bütünden büyük olduğunu, A = B, C = B, öyleyse A = C olduğunu, bir teğetin bir eğriyi tek bir noktada kestiğini, her etkinin bir nedeni olduğunu, koşut çizgilerin kesişmediklerini (koşutluğun ussal olduğunu), sonsuzun bir sayı ya da sayılabilir olmadığını, iyinin ve doğrunun ve güzelin doğrulanabilir ve kötü olanın yadsınabilir olduğunu yadsımaz. Bu açık ve seçik idealardan, bu doğal gerçekliklerden kuşku duymak, bunların saltık olmadıklarını düşünmek usdışı dediğimiz şeydir ve göreciliğin yaptığı şey tam olarak budur. Kuşkuculuk tam bir us-yarılmasını doğrulayarak geriye ne gerçeklik ne de değer, ne doğru ne de eğri, ne iyi ne de kötü bırakır. —Ussal insan için önemli olan şey kavramları, beyninin en değerli yetilerini doğru ilişkileri, eytişimleri içinde kavrayabilmek, onları görgül dünya ve yaşam üzerinde doğru olarak uygulayabilmek, kötülüksüz, olanaklı en iyi insanı gerçekleştirebilmektir. Ancak insanları iyi ve doğru ve güzel olan bir dünyanın olanaklı en iyi dünya olduğunu bilmektir. Leibniz’in Us uyumdur ilkesine göre, uyumlu ilişkileri içinde kavranan ussal dizgenin biricik gerçeklik ve biricik anlam olabildiğini görmektir. Bu kavrayışı geliştirme sürecinin kendisi Eğitimin kavramı, gerçekliği, yeterli ideasıdır. Eğitim böylece dar, özel, soyut bir bilinç kesitinin oluşturulması değil, bütün bilince şu ya da bu dışsal ıvır zıvırın biçiminin verilmesi değil, ama gerçekliğin biçiminin verilmesidir. Ve tüm insanlar için.

İçindekiler
BÖLÜM I
LEIBNIZ (1)

1. Yaşam
2. De arte combinatoria ve Uyum İdeası
3. Yazılar
4. Leibniz'in Düşüncesinin Değişik Yorumları

BÖLÜM II
LEIBNIZ (2)

1. Us Gerçeklikleri ve Olgu Gerçeklikleri Arasındaki
Ayrım
2. Us Gerçeklikleri ya da Zorunlu Önermeler
3. Olgu Gerçeklikleri ya da Olumsal Önermeler
4. Eksiksizlik İlkesi
5. Töz
6. Ayırdedilemezlerin Özdeşliği
7. Süreklilik Yasası
8. Leibniz'in Tüm-Mantıkçılığı

BÖLÜM III
LEIBNIZ (3)

1. Yalın Tözler ya da Monadlar
2. Entelekiler ve Birincil Özdek
3. Uzam
4. Cisim ve Cisimsel Töz
5. Uzay ve Zaman
6. Önceden-Saptanmış Uyum
7. Algı ve İstek
8. Ruh ve Beden
9. Doğuştan İdealar


BÖLÜM IV
LEIBNIZ (4)

1. Varlıkbilimsel Uslamlama
2. Bengi Gerçekliklerden Tanrının Varoluşuna Uslamlama
3. Olgu Gerçekliklerinden Uslamlama
4. Önceden-Saptanmış Uyumdan Uslamlama
5. Kötülük Sorunu
6. Tarih ve İlerleme


BÖLÜM V
PASCAL

1. Pascal'ın Yaşam ve Tini
2. Geometrik Yöntem, Alan ve Sınırları
3. ''Yürek''
4. Pascal'ın Savunmacılıktaki Yöntemi
5. İnsanın Sefilliği ve Büyüklüğü
6. Bahis-Uslamlaması
7. Bir Felsefeci Olarak Pascal


ÇÖZÜMLEME (A. Yardımlı)
SÖZLÜK
KAYNAKÇA
NOTLAR
DİZİN




Parça
BÖLÜM DOKUZ
LEIBNIZ (1)



1. Yaşam

GOTTFRIED WILHELM LEIBNIZ 1646’da Leipzig’de doğdu. Babası üniversitede ahlak profesörüydü. Parlak bir çocuk olarak Leibniz hem Yunan ve hem de Skolastizm felsefelerini inceledi, ve kendi anlattığına göre onüç yaşındayken Suàrez’i başkalarının romansları okumaya alıştıkları kolaylıkla okuyabiliyordu. Onbeş yaşında üniversiteye girdi ve James Thomasius’tan dersler aldı. Bacon, Hobbes, Gassendi, Descartes, Kepler ve Galileo gibi ‘‘modern’’ düşünürlerle tanışarak onlarda ‘‘daha iyi bir felsefe’’nin örneklerini buldu. Ve anılarına göre yalnız yürüyüşlerinde kendi kendisiyle Aristoteles’in tözsel biçimler ve sonsal nedenler kuramını mı benimsemesi yoksa düzenekçiliği mi kabul etmesi gerektiğini tartışıyordu. Gerçi daha sonra Aristotelesci öğeleri yeni düşüncelerle birleştirmeye çalışacak olmasına karşın, o sıralarda düzenekçilik üstün geldi. Gerçekten de, Aristoteles ve Skolastizm üzerine erken incelemelerinin daha sonraki yazılarındaki etkisi açıktır; ve Kant-öncesi modern dönemin tüm önde gelen felsefecileri arasında Skolastiklerin en kapsamlı bilgisini edinen büyük bir olasılıkla Leibniz idi. Hiç kuşkusuz onlarla Spinoza’nın olduğundan çok daha yakından tanışıktı. Ve bireyleştirme ilkesi üzerine bitirme savı (1663) Skolastizmin etkisi altında yazılmıştı, gerçi adcı bir yönde olsa da.

1663’te Leibniz Jena’ya giderek orada Erhard Weigel’den matematik öğrendi. Daha sonra kendini hukuk eğitimine verdi ve 1667’de Altdorf’ta Tüze doktorası aldı. Altdorf’ta bir üniversite kürsüsü teklifini çok başka şeyler amaçladığı gerekçesiyle geri çevirdi. Mainz Elektörünün sarayında bir göreve getirildikten sonra, yeniden diplomatik bir görevle 1672’de Paris’e gönderildi ve orada Malebranche ve Arnauld gibi düşünürlerle tanıştı. 1673’te İngiltere’ye giderek Boyle ve Oldenburg ile karşılaştı. Paris’e geri dönerek sonsuz küçüklükler matematiğini buluşu dolayısıyla kalışının son yılı olarak anımsanan 1676’ya dek orada kaldı. Leibniz’in olaydan haberi olmamasına karşın, Newton daha şimdiden aynı konu üzerine yazmıştı. Ama Newton sonuçlarını yayımlamada çok yavaştı ve 1687’ye dek onları yayımlamamışken, Leibniz ise kendi sonuçlarını 1684’te yayımladı. Aralarında buluşta öncelik konusundaki verimsiz tartışma bu yüzden doğdu.

Almanya’ya geri dönüş yolunda Leibniz Spinoza’yı ziyaret etti. Daha önce Spinoza ile mektuplaşıyordu ve felsefesi konusunda aşırı bir meraka kapılmıştı. Leibniz ve Spinoza arasındaki tam ilişkiler çok açık değildir. Leibniz Spinoza’nın kuramlarını eleştirdi ve eleştirmeyi sürdürdü, ve Spinoza’nın ölümünden sonra yayımlanan çalışmalarını incelediği zaman Spinozacılığı Kartezyenizmin mantıksal sonucu olarak göstererek Descartes’a zarar vermek için elinden geleni yaptı. Descartes’ın felsefesi, Leibniz’e göre, Spinozacılık yoluyla tanrıtanımazcılığa götürür. Öte yandan, açıktır ki Leibniz’in anlıksal sorunlardaki doymak bilmez merakı onda Spinoza’nın öğretisi konusunda diri bir ilgi yarattı (üstelik onu çok derin olarak incelememiş olsa bile) ve onu uyarıcı buldu. Dahası, Leibniz’in diplomatik karakterini göz önüne alanlar giderek Spinozacılığı sert bir biçimde yadsıyışına belli bir düzeye dek ortodoksluk ününü koruma isteği tarafından yol açıldığını ileri sürmüşlerdir. Ama gerçi Leibniz Spinoza’nın tersine bir diplomat, bir saraylı ve bir dünya insanı olmuş olsa da, ve gerçi ona destek sağlayanları ve ünlü tanıdıklarını yüceltme gibi bir kaygısı olmuş olsa da, sanırım Spinozacılığa karşıtçılığının içten olmadığına inanmak için hiçbir gerçek neden yoktur. Daha Spinoza’yı incelediği zamanlarda bile kendi felsefesinin ana düşüncelerinden kimilerine ulaşmıştı, ve gerçi felsefeleri arasındaki belli yakınlıklar ilgisini çekmiş ve büyük bir olasılıkla kendini kamunun gözünde Spinoza’dan ayırma konusundaki kaygısına yol açmış olsalar da, iki düşünürün konumları arasındaki ayrımlar oldukça geniştiler.

Hanover Yurtluğu ile bağlantısından ötürü, Leibniz kendini ailenin, daha tam olarak, Brunswick ailesinin tarihini derleme çalışmasına girişmiş buldu. Ama ilgi ve etkinlikleri çok yanlıydı. 1682’de Leipzig’de Acta eruditorumu kurdu, ve 1700’de Berlin’de daha sonra Prusya Akademisi olacak olan Bilimler Toplumunun ilk başkanı oldu. Eğitsel topluluklar kurma gibi bir ilgiye ek olarak, Hıristiyan İtirafları birleştirme sorunuyla da uğraştı. Herşeyden önce Katolikler ve Protestanlar arasında ortak anlaşma zeminleri bulmaya çalışıyordu. Daha sonra, güçlüklerin önceden sandığından daha büyük olduğunu anladığı zaman, gerçi yine başarısız olsa da, Kalvinist ve Lutherci kümelerin yeniden birleşmelerinin yolunu hazırlamaya çalıştı. Tasarlarından bir başkası da Hıristiyan Devletler arasında bir bağlaşma yaratmak, bir tür Birleşik Avrupa oluşturmaktı; ve Fransa kralı XIV. Louis’nin ilgisini çekmeyi başaramadığını görünce 1711’de Çar Büyük Peter’e seslendi. Ayrıca Çar ve İmparator arasında bir bağlaşma yaratmaya da çalıştı. Ama Hıristiyan tekerkleri aralarındaki çekişmelerden vazgeçmeye ve Hıristiyan-olmayanlara karşı bağlaşmaya katılmaya yöneltme tasarları Hıristiyan İtirafların yeniden birleşmesi için tasarları denli boşa çıkacaktı. Ayrıca belirtilebilir ki Leibniz Uzak Doğu konusunda Avrupa’ya sızmaya başlayan bilgilere de oldukça ilgi gösterdi ve kilise ayinleri tartışması ile bağıntı içinde Çin’deki Jesuit misyonerleri yürekten savundu.

Leibniz zamanının en seçkin insanlarından biriydi, ve bir çok ünlü insanın koruyuculuğundan yararlandı. Ama yaşamının son yıllarında unutulmaya başlamanın acılarını yaşadı, ve Hanover Elektörü 1714’te İngiltere’nin I. George’u olduğu zaman Leibniz ona Londra’da eşlik etmek üzere seçilenler arasında yoktu. 1716’daki ölümü Berlin’de kurduğu Akademi’nin bile dikkatini çekmedi ve anısını onurlandıracak biricik eğitim kurumu Fransız Akademisi oldu.

2. De arte combinatoria ve Uyum İdeası

Leibniz’in bir felsefe yazarı olarak uğraşı bu çeşitli etkinlikler ve çok yanlı ilgiler arkatasarına karşı görülmelidir. Brunswick Konutu için yazdığı tarih hiç kuşkusuz ayrı bir sınıfa düşer. 1692’de tasarlanmasına ve ölümüne dek aralıklı olarak sürdürülmesine karşın hiçbir zaman tamamlanmayan bu çalışma 1843-5’e dek yayımlanmadı. Bununla birlikte, bir yanda felsefi çalışmalarıyla ve öte yanda eğitim toplumları kurma, Hıristiyan kurumları birleştirme ve Hıristiyan Devletlerin bir bağlaşmasını geliştirme ilgisi arasında ilk bakışta görünebileceğinden daha yakın bir bağıntı vardır.

Bu bağıntıyı kavrayabilmek için Leibniz’in kafasında evrensel uyum düşüncesi tarafından oynanan rolü göz önünde tutmak gerekir. İçinde aynı zamanda birlik ve çokluğun, parçaların eşgüdüm ve ayrımlaşmalarının bulunduğu uyumlu bir dizge olarak evren ideası çok erken bir yaşta Leibniz’in öncü düşüncelerinden biri, belki de başlıca düşüncesi olmuş görünür. Örneğin, 1669’da Leibniz yirmiüç yaşındayken Thomasius’a yazılan bir mektupta, ‘‘Doğa hiçbirşeyi boşa yapmaz’’ ve ‘‘herşey yokoluşundan kaçar’’ gibi deyimlere değindikten sonra, şunları belirtir: ‘‘Ama Doğada gerçekte hiçbir bilgelik ya da hiçbir istek olmadığı için, güzel düzen Doğanın Tanrının saati (horologium Dei) olması olgusundan doğar.’’1 Benzer olarak, 1671’de Magnus Wedderkopf’a yazılan bir mektupta Yaratıcı Tanrının en uyumlu olanı istediğini ileri sürer. Evrensel bir uyum olarak kozmoz düşüncesi Cusalı Nicholas ve Giordano Bruno gibi Rönesans felsefecilerinin yazılarında tanınır olmuş, ve Kepler ve ayrıca Leibniz’in De arte combinatoria’da (1666) saygıyla sözünü ettiği John Henry Bisterfeld tarafından vurgulanmıştı. Bu düşünceyi daha sonra kendi monadlar kuramının terimlerinde geliştirecekti, ama Monadoloji’yi yazmadan çok önce kafasında bulunuyordu.

De arte combinatoria’da Leibniz ortaçağ Fransiskanlarından Raymond Lull’un yazıları tarafından ve çağdaş matematikçi ve felsefeciler tarafından telkin edilen bir yöntemin geliştirilmesini önerdi. Herşeyden önce karmaşık terimlerin yalın terimlere çözümlemesini öngörüyordu. ‘‘Çözümleme şöyledir. Herhangi bir verili terim biçimsel parçalarına çözülsün, eş deyişle, tanımlansın. Sonra bu parçalar kendi parçalarına çözülsün, ya da (ilk) tanımın terimlerinin tanımları verilsin, ta ki yalın parçalara ya da tanımlanamaz terimlere (ulaşılıncaya) dek.’’2 Bu yalın ya da tanımlanamaz terimler insan düşüncelerinin bir ABCsini oluşturacaklardır. Çünkü, tüm sözcük ve deyimlerin ABCnin harflerinin bileşimleri olmaları gibi, önermeler de yalın ya da tanımlanamaz terimlerin bileşimlerinden doğuyor olarak görülebilir. Leibniz’in tasarındaki ikinci adım bu tanımlanamaz terimleri matematiksel simgeler yoluyla göstermekten oluşur. Eğer, o zaman, bu simgeleri ‘‘bileştirme’’nin doğru yolu bulunabilirse, çıkarsamacı bir buluş mantığı oluşturulmuş olacaktır ki yalnızca daha şimdiden bilinen gerçeklikleri belgitlemek için değil ama yeni gerçeklikler bulmak için de işe yarayacaktır.

Leibniz tüm gerçekliklerin a priori çıkarsanabileceklerini düşünmüyordu: bu yolda çıkarsanamayacak olumsal önermeler vardır. Örneğin, Augustus’un Roma imparatoru olduğu ya da İsa’nın Bethlehem’de doğduğu tarihsel olgular üzerine yapılan araştırmalar yoluyla bilinen gerçekliklerdir, tanımlardan mantıksal çıkarsama yoluyla değil. Ve bu tür tikel tarihsel bildirimlere ek olarak ayrıca evrensel önermeler de vardır ki bunların gerçeklikleri gözlem ve tümevarım yoluyla bilinir. Gerçeklikleri ‘‘(şeylerin) özünde değil ama varoluşlarında temellenmiştir; ve sanki şans yoluyla gerçektirler.’’3 Leibniz’in olumsal ve zorunlu önermeler arasındaki ayrımına daha sonra döneceğim; şimdilik bir ayrım yapmış olduğunu belirtmek yeterlidir. Ama puarum veritas in essentia fundata est önermeler ile yalnızca biçimsel mantığın ve arı matematiğin önermelerini demek istemediğini anlamak önemlidir. Tümdengelimci ve bilimsel mantık ideali hiç kuşkusuz büyük ölçüde matematiğin dönemin başka ussalcı felsefecilerinin düşüncelerinde de görülebilecek etkisine bağlıydı; ama o da onlar gibi tümdengelimci yöntemin mantık ve matematikten başka alanlarda doğru önerme dizgeleri geliştirmek için kullanılabileceğini düşünüyordu. Daha sonraki simgesel mantığın genel düşüncesini önceledi; ama arı mantık ve matematik dizgelerini geliştirmek tasarlarından yalnızca biriydi. Tümdengelimci yöntemin metafiziğin, fiziğin, tüze biliminin ve giderek tanrıbilimin özsel idea ve gerçekliklerini geliştirmede kullanılabileceğini düşünüyordu. Gerçek matematiksel simgeciliğin bulunuşu evrensel bir dil, bir characteristica universalis sağlayacak, ve değişik inceleme dallarında bu dilin kullanımıyla insan bilgisi sınırsız olarak öyle bir yolda geliştirilebilecekti ki karşıt kuramlar için arı matematikte olduğundan daha öte bir yer kalmayacaktı.

Leibniz böylece mantık ve matematiği yalnızca bölümleri olarak alan evrensel bir bilim düşlüyordu. Ve tümdengelimli yöntemin alanını biçimsel mantığın ve arı matematiğin sınırlarının ötesine genişletmeye yönelmesinin nedeni evrenin uyumlu bir dizge oluşturduğu yolundaki kanısıydı. De arte combinatoria’da4 Bisterfeld’in tüm varlıklar arasındaki özsel bağıntılar öğretisine dikkati çeker. Tümdengelimli bir mantık ya da matematik dizgesi evrenin bir dizge olduğu yolundaki genel gerçekliğin bir örneğidir. Bu yüzden tümdengelimli bir metafizik bilimi, bir varlık bilimi olabilir.

Leibniz’in büyük tasarının yerine getirilmesinin karmaşık gerçekliklerin yalın gerçekliklere ve tanımlanabilir terimlerin tanımlanamaz terimlere çözümlenmesini konutlaması olgusu eğitimli toplumlar kurmadaki ilgisini açıklamaya yardım edebilir. Çünkü insan bilgisinin kapsamlı bir ansiklopedisi düşüncesini geliştirmişti ki, bundan temel yalın düşünceler bir bakıma çekip çıkarılabilecekti; ve bu girişimde eğitimli toplumların ve akademilerin yardımlarını elde etmenin olanaklı olacağını umuyordu. Yine umuyordu ki Dinsel Düzenler, özellikle Jesuitler, tasarlanan ansiklopedinin oluşturulmasında işbirliğinde bulunacaklardı. Leibniz’in mantıksal düşü ayrıca Hıristiyanların yeniden-birleşmesi konusunda benimsediği tutumu açıklamaya da yardım eder. Çünkü tanrıbilimde üzerlerinde tüm İtirafların anlaşabilecekleri bir dizi özsel önermenin çıkarsanmasının olanaklı olması gerektiğini düşünüyordu. Hiçbir zaman bu tasarı geliştirmek için edimsel olarak bir girişimde bulunmadı, ama System theologicum’unda (1686) üzerinde Katoliklerin ve Protestanların anlaşabilecekleri ortak zemini bulmaya çalıştı. Uyum ideali, hiç kuşkusuz, Hıristiyan İtiraflar için bir tür en yüksek ortak etmeni mantıksal olarak tümdengelimle çıkarsama düşüncesinden daha temeldi.

Bu uyum ideali açıktır ki kendini ayrıca Leibniz’in bir Hıristiyan prensler birliği düşünde de gösterir. Ayrıca felsefenin gelişimi üzerine taşıdığı görüşte de görünüyordu. Felsefe tarihi onun için bitimsiz bir felsefe idi. Bir düşünür olgusallığın tek bir yanını ya da tek bir gerçekliği vurgulayabilir, ve ardılı ise gerçekliğin bir başka yanını; ama tüm dizgelerde gerçeklik vardır. Felsefe okullarının pek çoğunun ileri sürdüklerinin büyük bölümünde haklı, ama yadsıdıklarının büyük bölümünde haksız olduklarını düşünüyordu. Örneğin düzenekçiler etker düzeneksel nedenselliğin olduğunu ileri sürmede haklı ama düzeneksel nedenselliğin amaca altgüdümlü olduğunu yadsımada haksızdırlar. Hem düzenekçilikte hem de sonsalcılıkta gerçeklik vardır.




3. Yazılar

Locke’un doğuştan idealar öğretisine saldıran Deneme’sinin yayımı Leibniz’i 1701-9 sırasında ayrıntılı bir yanıt hazırlamaya yöneltti. Çalışma tam olarak bitirilmedi, ve yayımı çeşitli nedenlerle ertelendi. Ölümünden sonra 1765’te İnsan Anlağı Üzerine Yeni Denemeler (Nouveaux essais sur l’entendement humain) başlığı altında çıktı. Leibniz’in ikinci ve son büyük çalışması Teodezide Denemeler’dir (Essais de Théodicée). Bayle’in Tarihsel ve Eleştirel Sözlük’ündeki ‘‘Rorarius’’ başlıklı makalesine dizgesel bir yanıt olan bu çalışma 1710’da yayımlandı.

Leibniz’in felsefesi, eş deyişle, düşüncesinin zaman zaman ‘‘halk felsefesi’’ olarak adlandırılan yanı herhangi bir dizgesel ciltte açımlanmış değildir. Bunu bulmak için mektuplara, yazılara, dergilere ve kısa çalışmalara bakmak gerekir. Bu sonuncular arasında şunların sözü edilebilir: Arnauld’a göndermiş olduğu Metafizik Üzerine Söylem (Discours de métaphysique, 1686), Doğa Üzerine ve Tözlerin Etkileşimi Üzerine Yeni Dizge (Systëme nouveau de la nature et de la communication des substances, 1695), Doğanın ve Kayranın İlkeleri (Principes de la nature et de la grâce, 1714) ve Savoylu Prens Eugene için yazılmış olan Monadoloji (Monadologie, 1714). Ama arkasında oldukça yakınlara dek yayımlanmamış kalan bir elyazmaları yığını bıraktı. 1903’te L. Couturat önemli bir Leibniz derlemi olarak Opuscules et fragments inédits’i yayımladı, ve 1913’te Kazan’da J. Jagodinski tarafından yayıma hazırlanan Leibnitiana, Elementa philosophiae arcanae, de summa rerum çıktı. Leibniz’in eldeki tüm mektupları da içermek üzere yazılarının tam yayımı 1923’te Prusya Akademisi tarafından başlatıldı ve kırk cilt oluşturmaları tasarlandı. Ne yazık ki politik olaylar bu büyük tasarın sürdürülmesini yavaşlatmıştır.



Çeviren: Aziz Yardımlı - 112 sayfa, Ciltsiz. hamur, ISBN: 975-397-029-3; Boyut: 11cm x 19cm; Baskı Tarihi: 1996
Özgün Dili: İngilizce
Etiket 7,50 TL,  %20 indirim 1,50 TL,  NetKitap'ta 6,00 TL

		8176