Moğol İstİlası, H. Ahmet Özdemir

Kitap Hakında

Yorumlar

Yazarla Tanışma

Basın Bülteni

Ürün Ayrıntısı

Yayinevi: İz Yayıncılık

Dizi: Tarih Dizisi

Baskı Tarih: 2005

Sayfa: 336

Boyut: 14x20cm

Hamur: 2

Etiket: Baskısı yok

Arka Kapak

Moğol istilâsı, Dünya tarihinin gelmiş geçmiş en büyük istilâ hareketlerinden birisi sayılır. Bu istilânın İslam topraklarına ilişkin kısmı, İslâm Tarihi'nin son derece önemli ve en ilgi çeken olaylarındandır. Moğol istilâsını sadece Cengiz devrine tahsis etmek yanlış olur. Cengiz'in ölümünden çeyrek asır sonra torunlarından Hülâgû tarafından gerçekleştirilen ve Cengiz devrinde istilâ edilen toprakların yeniden işgali anlamına gelmekle birlikte, aynı zamanda Bağdat'ın zapt edilmesinin, Abbâsîler gibi uzun soluklu bir hanedanla, meydana çıktıkları andan itibaren Müslüman camia arasında korku salan marjinal bir grup olan İsmâilîlerin tarihe gömülmesinin, söz konusu Moğol istîlâsının ikinci ayağını teşkil ettiği veya ilkinin mütemmimi mahiyetinde olduğu hatırdan çıkarılmamalıdır.

Maalesef bu sahada müstakil bir çalışma yapılmamıştır. İşte bu eserde Moğolların İslam topraklarını istila ettikleri her iki devir ayrı ayrı ele alınmaktadır. Belki sadece bir devrin istilâsı bile başlı başına yeterli iken her iki devrin bir arada incelenmeye çalışılmasının sebebi, Moğolların tarih sahnesine çıkışlarından İslâm ülkelerine doğru yürüyüşlerini başlatan etkenlere, Hârizmşâhlar Devleti'ni yıkışlarından, bu devletin zengin şehirlerini yerle bir edişlerine ve Moğolistan'a çekildikten çeyrek asır sonra istilâyı yeniden başlatıp Abbâsî Devleti'ni tarihten silerek Bağdat'ı ele geçirişlerine kadarki olaylara belli bir uyum içinde, istilâ hareketinin seyrinde kopukluğa meydan vermeden bütün halinde bakma isteğidir.
Eser iki bölümden oluşmaktadır. Cengiz Devri Moğol İstilâsı'nı ele alan birinci bölümde, Moğolların tarih sahnesine çıkışları, nasıl bir millet oldukları, yaşadıkları çevre, iklim ve hayat şartları, Cengiz'in ataları, çocukluğu, yetişmesi ve bozkırın bağrında sağa sola dağılmış durumdaki bölük pörçük Moğol kabilelerini buyruğu altında toplayışı, onlara itibarlarını iade edişi, Tatarların ve diğer bozkır boylarının karşısında ezilmekten kurtarışı, kurultayda han seçilmesi ve ardından çevresinde kümelenen bu insanları, sistemli, planlı biçimde yağma ve çapul yapma, servet elde etme gibi amaçlar etrafında birleştirerek dünyanın o zamandan bu zamana tanıdığı en yıkıcı, en acımasız ve amansız istilalarından birini, belki de en başta gelenini başlatışı incelenmektedir. O, bütün bunları yaparken
efsanevi bir kişilik ve kimlikten ve yine efsanevi bazı söylentilerden yararlanmıştır. Fakat onun fevkalade dirayetli ve otoriter bir şahsiyet, katı kurallara bağlı bir siyasi ve kurnaz bir yönetici olmasının başarısındaki payını unutmamak gerekir. Seyhun havzasını, Maveraünnehir bölgesini ve Harizm ülkesini bünyesinde barındıran İslam âlemi, göz kamaştırıcı zenginliğinin yanı sıra iç ve dış çekişmelerin girdabına boğulmuş yapısıyla seçilmiş millet inancına ve dünya devleti düşüncesine sahip Moğollara ve Cengiz'e adeta istilâ davetiyesi çıkarmıştır.

Hülâgü Devri Moğol İstilâsı'na yer verilen ikinci bölümde ise Ögedey, Güyük ve Mengü devirlerinde Moğol İslâm âlemi ilişkilerinin seyrine temas edilmiş, Mengü'nün genişleme isteği, İsmaililerle ve Abbasi Halifesi ile ilgili istihbaratlar üzerine harekete geçişi incelenmiş, Hülâgü İstilâsı'nın başlangıcı, hazırlık dönemi, yolculuk sırasında meydana gelen olaylar irdelenmiş, İsmâilîlerin ortadan kaldırılışı anlatılmıştır. Halife Müsta'sım'la Hülâgü'nun yazışmaları, Abbâsî Devleti'ndeki mezhep çatışmaları, bunun saraya yansıması, Bağdat'ın kuşatılması, şehrin düşüşü, Müsta'sım'ın teslimi ve öldürülmesi de yine ikinci bölümün konuları arasındadır. Bu bölümün dikkat çekici iki konusu ise, istilânın arkasında yer aldığı iddia edilen Hıristiyan tahriki ile Bağdat kütüphanelerinin Moğollarca yok edilmesi meselesidir.

Eser, İslam tarihinin hakkında çok konuşulan fakat henüz yeterince aydınlatılmamış bir kesitini ana kaynaklar ışığında, bilimsel araştırmaları da ihmal etmeksizin sunmaya çalışmaktadır.

Henüz kimse kitap hakkında yorum yapmadı. İlk yorum sizden gelsin!

Yanıt:

Bilgisiniz

Adınız:

E-posta:

Bulunduğum Yer:

H. Ahmet Özdemir

Yazarın diğer kitapları

Resulullah'ın Anneleri

İmam Şamil'in Hatıratı

Yaşam Öyküsü
KTÜ Rize İlahiyat Fakültesi İslâm Tarihi Öğretim Üyesi. 1961 Konya/Ilgın-Çavuşçugöl Kasabası'nda doğdu. İlk öğrenimini doğduğu yerde, orta öğrenimini Ilgın Lisesi'nde tamamladı. Daha sonra Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nden mezun oldu. Mezuniyetinin ardından TC Milli Eğitim Bakanlığı'nın açtığı sınavı kazanarak Suriye'nin başkenti Şam'a gitti. 1985/86 eğitim öğretim yılında devam ettiği Arap Dili ve Edebiyatı Enstitüsü'nü dereceyle bitirdi. 1988 yılında Diyanet İşleri Başkanlığı'nda görev aldı. Aynı yıl Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İslâm Tarihi ve Sanatları Anabilim Dalı'nda Yüksek Lisans çalışmalarına başladı. Bu arada Diyanet İşleri Başkanlığı Haseki Eğitim Merkezi'ndeki İhtisas Kursu'nu tamamladı. 1997 yılında "Moğol İstilası ve Abbâsî Devleti'nin Yıkılışı-Cengiz ve Hülâgû Dönemleri (616-656/1219-1258)" adlı teziyle İslâm Tarihi Anabilim Dalı'nda Doktor unvanını aldı. 25.08.1998 tarihi itibariyle KTÜ Rize İlahiyat Fakültesi'ne öğretim üyesi olarak atandı.

Diyanet, İslam, Semerkand ve Altınoluk dergilerinde makaleler yayınladı. H.C. Güzel'in yönetiminde neşredilen Türkler ansiklopedisine üç makaleyle katkıda bulundu. Bazı hacimli eserlerin çeviri kadrosunda yeraldı. Bunlar arasında Said Havvâ'nın Hadislerle Hz. Peygamber'in Hayatı ve Hadislerle İbadet Ansiklopedisi adlı eserleri, İbn Kayyim el-Cevziyye'nin Zâdü'l-meâd'ı, Cezâirî'nin En Kolay Tefsir'i sayılabilir. Özdemir ayrıca Şâmil'in Kâtibi M. Tâhir el- Karâhî'nin Kaleminden İmam Şâmil' in Hâtırâtı (Ankara 2000) adlı eserin de nâşiridir.

Moğol istilası, dünya tarihinin gelmiş geçmiş en büyük yayılma hareketlerinden birisi. Bu istilanın Müslüman yurduna ilişkin kısmı, İslam tarihinin son derece önemli ve en ilgi çeken olaylarından. Son günlerde TRT 1'de yayımlanan "Cengiz Han" adlı ilgi çekici yapım sayesinde Moğolların tarih sahnesine çıkışları ve yayılışları hakkında görsel olarak da bir fikir sahibi olmuş bulunuyoruz. Moğolların nasıl bir millet oldukları, yaşadıkları çevre, iklim ve hayat şartları, Cengiz'in çocukluğu, yetişmesi ve bozkırın bağrındaki bölük pörçük Moğol kabilelerini buyruğu altında toplayışı, bu insanları, sistemli, planlı biçimde yağma ve çapul yapma, servet elde etme gibi amaçlar etrafında birleştirerek dünyanın o zamandan bu zamana tanıdığı en yıkıcı, en acımasız istilalarından birini başlatması... Bütün bunlar hakkında adı geçen dizi sayesinde ciddi anlamda görsel birikime sahip olduk.

Şimdiye dek Cengiz Han ile başlayan ve Bağdat'ın Hülagü tarafından zapt edilmesiyle devam eden Moğol istilası hakkında Müslüman kaynakları harmanlayan müstakil bir çalışma bulunmuyordu. Geçtiğimiz aylarda İz Yayıncılık neşriyatı arasından çıkan H. Ahmet Özdemir'in Moğol İstilâsı: Cengiz ve Hülâgü Dönemleri adlı akademik eseri, bu boşluğu büyük ölçüde doldurmuş görünüyor.

Cengiz'in kurucu lider olarak başarısı, Moğolların Maveraünnehir'den Bağdat'a kadar uzanan Müslüman refah ve zenginliğine göz dikmeleri ve Harizm'den başlayarak İslam medeniyetinin yüreğine kadar inen bir istila operasyonuyla bu zenginlikleri yağma etmeleri Özdemir'in eserinde hem çağdaş araştırmalar hem de İslam kaynaklarının perspektifinden aktarılıyor.
İslam medeniyeti tarihindeki en trajik sahnelerin yaşandığı Moğol istilası döneminde klasik entelektüel birikimimizin aldığı ölümcül darbenin de bu kitap vesilesiyle hatırlanması gerektiği anlaşılıyor. Ancak çağdaş okuyucu Moğolların Bağdat kütüphanelerini imha edişleriyle yüz yılımızın başında ünlü Bağdat müzesinin yağmalanması arasında bir paralellik kurmadan da edemiyor.