Paralel Yaşamlar, Plutarkhos

Kitap Hakında

Yorumlar

Yazarla Tanışma

Ürün Ayrıntısı

Yayinevi: Alfa Basım Yayım Dağıtım

Dizi: Antik Çağ Dizisi

Baskı Tarih: Mart 2006

Sayfa: 116

Boyut: 13,5x21cm

Hamur: 2

Etiket: 6,00 TL

Arka Kapak

Plutarkhos'un Paralel Yaşamlar'ı Eskiçağ Edebiyatı'nın belki de biçem olarak en estetik eserlerinden biridir. Bu ölümsüz klasik eser binlerce yıldır Eskiçağ'ın en çok okunan ve beğenilen eserlerinden biri olagelmiştir.

Biri Yunan bir Romalı dünyaca ünlü iki hatibin karşılaştırmalı yaşamlarını aktaran yazar, bize binlerce yıl öncesinin özel yaşamaları, aile ve akrabalık ilişkileri hakkında da bilgi vermektedir.

Roma ve Helen dünyalarının artık birleşmeye başladığı bir dönemin yazarı olan Plutarkhos bir anlamda "medeniyetler çatışmasının" bu ilk entelektüel örneğini yaşarken yumuşak bir geçişte edebiyatın da katkıda bulunabileceğine inanmıştır.

Henüz kimse kitap hakkında yorum yapmadı. İlk yorum sizden gelsin!

Yanıt:

Bilgisiniz

Adınız:

E-posta:

Bulunduğum Yer:

Plutarkhos

Yazarın diğer kitapları

Lykurgos'un Hayatı (Ciltli)

Paralel Yaşamlar İskender Caesar Bioi Paralelloi

Büyük İskender

Lykurgosun Hayatı

Gracchus Kardeşler

VII. Mektup

Yaşam Öyküsü
Mestrius Plutarchus (Yunanca: ;;;;;;;;;;; M.S. 46 - 120?) Yunan tarihçi, biyografi ve deneme yazarı. Ayrıca orta dönem Platonculardandır.[1] Plutarkhos Delfi'nin yaklasik 35km dogusundan bulunan Chaeronea, Boeotia Yunanistan'da iyi bir ailede dünyaya gelmiştir. Plutarkhos ciltlerce eser yazmis oldugu belirtilmektedir. Lampria Katologu adlı bir antik katalog listesinde 227 eseri olduğu bildirilmiştir. Elimize geçen eserlerı Parallel Yaşamlar ve Moralia adlı iki toplanmış eserdir

Yaşamı
Plutarkhos MS46 yılında Delfi'nin yaklaşık 35km doğusundan bulunan Chaeronea şehrinde doğmuştur. Bu şehir Yunanistan'ın Beotia bölgesindedir; Hesiodos ve Pindaros'un doğum bölgesi ve bu şehir Makadonyal II. Filip'in Yunanlıları yenmiş olduğu mevkii olarak ün yapmıştır. Ailesi bu şehrin ilerigelen yerli zenginlerinden biri idi.

Plutarkhos'un yaşamı hakkında bilgiler yazmış olduğu denemelerden doğrudan doğruya veya onları yorumlamayla çıkartılmıştır. Örnegin Plutarkhos'un yazmış olduğu otobiografik bir deneme (De sollertia animalium) yorumlanarak babasıyla pek arasının iyi olmadığı ama bu denemede isimleri anılan kardeşi (Lampria) ve büyükbabası (Nikardo) iyi geçindigini sonucuna varılmıştır. [2]

MS60 yıllarında Atina'ya gidip oradaki Akademia'da "Ammonio"'nun derslerine devam ettiği ve onun çok iyi bir talebesi ve müridi olduğu ve retorik, matematik ve Platoncu felsefe derslerinde başarı kazandığı bildirilir.

Felsefe eseri
Ana madde: Moralia
Plutrakhos'un felsefe eseri olarak kabul edilen Moralia (Yunancası "Ethikà") 60a yakın sayıda değişik denemeyi içinde toplamaktadır. Genel olarak deneme konuları felsefe ile bağlantılı olmakla beraber içinde sadece felsefe konusunda değil tarih, din, edebiyat, fen, retorik konularını da içeren denemeler bulunmaktadır. Örneğin "Herodot'un Kötülüğü" adlı denemesi antik Yunan aleyhtarligi ve içinde bulunan hatalar nedeniyle çok tenkit edilmiştir. Dinsel tarihle ilgili "Yunan ve Roma tarihi sorunları (Quasestiones Graecae Romanae) adlı denemesi sadece antik Yunan ve Roma dinlerinin tarihin vermekle kalmayıp kamu hayatına siyasi katkı yapmak kişilere verdiği siyasal nasihatları da içermektedir. Büyük İskender'in hayatı ile ilgili denemesi Felek (Fortune) tanrısı hakkında retorik konuları ve şansın antik Yunan ve Roma tarihleri üzerindeki etkilerini de incelemektedir.

Felsefe bakımından Orta Platonculuğun, önemli düşünürü, ahlakçı ve tarihçisi kabul edilir. Tarihle ilgili çalışmaları yanında, Plato'un eserleri üzerine şerh ya da yorumlar yazmış olan filozofun düşüncesi, özü itibariyle eklektik bir nitelik taşır. Buna göre, yalnızca Platon'dan değil, fakat Peripatetiklerden, Stoalılardan ve özellikle de Yeni-Pitagorasçılardan etkilenmiş olan Plutarhos, Orta ve Yeni Akademilerin kuşkuculuğunun bir sonucu olarak, kuramsal spekülasyonun imkânı ya da yararı söz konusu olduğunda kuşkucu bir tavır almış, ve Aşkın olanla sezgiye dayanan bir doğrudan temas üzerinde ısrarlı olarak Yeni-Platoncu felsefeye çıkan yolda önemli bir adım oluşturmuştur

Tarihsel eserleri [değiştir]
Roma imparatorları yaşamları [değiştir]
Plutarkhos'un zamanımızda elimizde bulunan yazmalarının bazılarında Parallel Yaşamlar yazmasına ek olarak; bazan Moralia adliıeserine ek olarak, Roma İmparatorlarından Galba ve Otho'nun yaşam hikayeleri bulunmakta ve bazı yazmalarda ise bunlarla beraber Damascasius adlı Romalı tarihçinin yazmış olduğu İmparator Tiberius ve Neron yaşamlarını anlatan parçalar bulunmaktadır.

Bunların Plutarkhos'un ana eseri olan Parallel Yaşamlar'in bir kısmı olmadığı; bu eseri yazmadan önce hazırlanmış olduğu ve İmparator Augustus'dan İmparator Vitellius'a kadar Roma İmparatorları Yaşamları eserinin kaybolmamış olan parçaları olduğu kabul edilmektedir. [3] Buna göre bu kayıp eser ya Nerva'nin imparatorluk yıllarında ya da Flaviyen henadanının hüküm sürdüğü dönemlerde Plutarkhos'un yazıp yayınladığı ilk tarihsel eserdir.

Parallel Yaşamlar [değiştir]
Ana madde: [[Parallel Yaşamlar]]
Plutarkhos'un en ünlü tarih eseri Parallel Yaşamlar adlı ünlü antik Yunan ve Romalı kişilerin yasşam öykülerini çifter çifter birbirlerine paralel olarak incelemektedir. Plutarkhos incelediği her antik Yunan ve Romalı çifti arasında etik ile ilgili olarak erdemsellik ve kötülük ilişkileri bulmakta ve bu sekilde karsilastirmali yasam oykuleri ile okuyucuya bir etik ve ahlak dersi vermeyi hedef almaktadir.

Elimize gecen Parallel yasamlar eserinde 23 cift kisinin yasamlari ve 4 tane de cift olmadan tek kisi olarak incelenen yaşam bulunmaktadir: Bunlar Solon, Themistocles, Aristides, Pericles, Alcibiades, Nicias, Demosthenes, Philopoemen, Timoleon, Sirakuza'li Dion, Buyuk Iskender, Eprisu'lu Pyrrhus, Romulus, Numa Pompilius, Coriolanus, Aemilius Paullus, Tiberius Gracchus, Gaius Gracchus, Gaius Marius, Sulla, Sertorius, Lucullus, Pompey, Jül Sezar, Cicero, Mark Antony ve Marcus Junius Brutus.

Bu eserin içerdiği bazı kişilerin yasam öykülerinin kaybolduğu bilinmektedir. Bunlar arasinda Herakles, Makendonya'lı II. Filip ve Scipio Africanus. Elimizde bulunan yağamların çoğunun yazmalardan yazmaya geçirilirken kısaltıldığı bilinmektedir. Diğer taraftan çoğuna da yazmadan yazmaya geçirilirken diğer yazarlar tarafından katklar ve degişiklikler yapılmışdır.

Plutarkhos eserinden tarihe verdigi onemi sadece inceledigi bir kisinin iyi ve kotu karakterinin diger kisilerin hayatlarina ve kaderlerine olan etkilerine baglamaya calismistir. Bazi cok onemli yeni devir acan olaylara sadece dokunmakla yetinmis ama eserinin buyuk bir kisminda inceldigi kisi hakkinda kisa ilgi cekici fikralara ve hic onemsiz tesadufi ivir zifir olaylara buyuk yer vermistir. Bu tutumunu aciklamasi, bu onemsiz gorunen olaylarin o kisinin cok unlu olan ve iyi bilinen hareketlerinden cok daha acikca inceledigi kisinin karekterini aciga vurdugu onerisidir. Ortaya cikardigi kisi tasvirlerini bir ressamin hazirladigi portreyi hazirlarken en kucuk ayrintilara verdigi dikkate benzetmis ve kisinin yasam oykusunde onun fiziksel gorunusuyle ahlaki yapisi arasindaki iliskiyi ortaya cikartmaya buyuk gayret gostermistir. Bu sekilde sonradan ortaya cikan moral felsefe incelemelerinin oncusu olmustur.

; Ben tarih yazmiyorum ama yasamlar hakkinda yaziyorum. Tarihsel en sanli yapim ve hareketlerde her zaman erdemlik veya kotuluk gostergeleri bulunmayabilir. Diger taraftan, binlerce olu ortaya cikartan bir savas carpismasina karsilik olarak, bir laf veya bir ufak hareket gibi ufak davranislar cok kere bir kisinin karakteri hakkinda cok daha derin anlayis yaratip karekteri aciga cikartir." ;

Eserlerinin modern çağlarda önemi [değiştir]
Avrupa'da uzun suren karanlik orta caglarda ve ozellikle 1054de Hristiyan Kilisesi'nin Katolik ve Ortodoks olarak tumuyle bolunmesinden sonra Plutarkhos'un eserleri Ortodoks Kilisesinin ana dili olan Yunanca oldugu icin ancak Bizans'da hala okunmaya devam etmis ve Bati Avrupa'da unutulmaya yuz tutmustur. Plutarkhos 1559da Fransiz yazar Jacques Amyot'un Fransizca'ya tercumesi ile tekrar populer olmaya basladi. Fransiz yazari Montaigne dusuncelerine en onemli tesirin (genc Senecca eserleri yaninda) Amyot'un Plutrakhos'un eserinin cevirmis oldugunu ifade etmistir. 1579da bu Fransizca tercumenin Ingilizce'ye tercumesi Thomas Nashe tarafindan yayinlanmistir. Bu eser Ingilizce edebiyatina o zamnadan beriu buyuk etkilerde bulunmustur. Ornegin, 16. yuzyil buyuk Ingiliz tiyatro yazari William Shakespeare yazdigi buyuk trajedilerden Julius Caesar, Coriolanus ve Antonius ve Kleopatra adlilarin uyarlama kaynagi dogrudan dogruya Plutarkhos'un Parallel Yasamlar eseridir. Amerikan yazari Ralph Waldo Emerson Plutrakhos'un gecmisin en buyuk yasam oykusu yazari oldugunu ve her cagda yeni okuyucular tarafindan tekrar kesfedilecegini bildirmistir. 17. ve 18. yuzyillarda Alman edebiyat haytinda cok buyuk etkileri olmustur. Almanya'da 18. yuzyilin sonllarinda gelisen Sturm und Drang akimi, ozellikle Franz Schiller, Plutarkhos'dan cok etkilenmislerdir.

Türkçe'ye MEB Yunan Klasikleri dizisinde Nilüfer (Bayar) Gürsoy ve Ayşe (Önsay) Sarıgöllü tarafından Yasamlar adi ile cevirilmis; Georg Rohde girisiyle ve "Dunya Klasikleri Dizisi: 56" olarak yayinlanmistir. Sonra bu ceviri degistirilerek tekrar "Aydınlanma Kitaplığı" çerçevesi altinda basilmis ve İnternette bir kismi konulmustur.