Rızanın İmalatı, Noam Chomsky, Edward S. Herman

Kitap Hakında

Yorumlar

Yazarla Tanışma

Basından

Ürün Ayrıntısı

Yayinevi: Aram Yayınları

Baskı Tarih: Mart 2006

Sayfa: 548

Boyut: 15x22cm

Hamur: 2

Etiket: Baskısı yok

Arka Kapak

"Rızanın İmalatı", kitle medyasının çokça tartışılan manipülasyon, dezenformasyon, toplumun iktidar sahiplerinin çıkarları doğrultusunda yönlendirilmesi gibi işlevlerini ele alıyor. Kitabın temel tezi, belirleyici dinamikleri gözönüne alındığında kitle medyasının bir "propaganda aygıtı" gibi işlediği. Chomsky ve Herman, modern toplumlarda medyanın propaganda rolüne daha geniş bir anlam yüklüyorlar. Çoğumuz için propaganda, faşizm ve reel sosyalizm gibi totaliter yapılara özgü bir işleyişken, Chomsky ve Herman pekala bunun demokratik toplumlarda da geçerli olduğunu savunuyorlar. Yazarlara göre aradaki en önemli fark şu: Demokratik toplumlarda kitle medyası devlet katından belirlenmek yerine, içselleştirdiği değerlerle benzer bir amaca hizmet ediyor.

"Rızanın İmalatı"nın medya tartışmalarına getirdiği en önemli katkılardan birisi konuya kurumsal bir çerçeve kazandırması. Böylece, kitle medyasında çalışan gazeteciler ve editörlerin "toplumu nasıl yönlendiririm" diye planlar kuran insanlar olup olmadığı sorusu geçersiz kalıyor. Hatta bu kişiler çoğunlukla mesleki profesyonel ilkelere önem veren, dürüst gazeteciler. O halde nasıl oluyor da gerek dünyada gerekse Türkiye'de bazı toplumsal gündemler büyük medya organları tarafından sanki söz birliği etmişlercesine benzer şekilde ele alınıyor? Sorunun yanıtını, "Bir Propaganda Modeli" başlığını taşıyan ilk bölümde alıyoruz. Daha sonra örnek-olaylar temel alınarak sınanacak olan temel tez şöyle: Kitle medyasının işleyiş tarzını bazı yapısal süzgeçler belirler. Bu süzgeçlerden geçen haberler, bir anlamda zararlı bilgilerden arındırılır ve iktidar sahiplerinin gündemiyle çakışan bir çerçeve edinirler. Öncelikle medyanın büyük şirket yapıları olduğu, okur/izleyicilerin ödedikleri parayla değil reklam gelirleriyle yaşadıkları verilerle hatırlatılıyor. Ardından, kitle medyasının haber kaynakları ele alınıyor. Çizgiden çıkmaya çalışanları hizaya getiren "tepki üreticileri" üzerinde duruluyor. Son olarak, hakim ideolojik çerçevelerin medyanın işleyişini nasıl sınırlandırdığı tartışılıyor.

"Rızanın İmalatı" kitabında seçilen örnek-olaylar, medyanın sistematik yönelimlerini gözler önüne seriyor. Örneğin Amerikan medyasının insan hakları ihlalleri karşısında uyguladığı çifte standart, ister istemez Türkiye'de benzer çalışmalar yapmanın önemini akla getiriyor. Amerikan medyası, Orta Amerika gibi ABD'nin nüfuz bölgesindeki insan hakları ihlallerini görmezden gelirken, "düşman" devletlerdeki ihlalleri çok ayrıntılı şekilde ele alıyor. Türkiye'de kitle medyasının farklı failler tarafından işlenen insan hakları ihlallerine ne kadar yer ayırdığı karşılaştırmalı bir analizle ve belli bir dönem temel alınarak incelense ne tür sonuçlar elde edilirdi?

Kitapta üzerinde uzun uzadıya durulan bir başka örnek olay ise, Amerikan medyasının en azından 1968'den itibaren "eleştirel" olmakla övündüğü Vietnam Savaşı. Örneğin bazı muhafazakâr düşünce kuruluşları, medyanın liberal kanadını Vietnam Savaşı'nı yansıtırken "toplumun moralini bozmakla" suçlayacak kadar ileri gidiyorlar. Medyayla ilgili böyle bir savın, yani medyanın gerektiğinde dönüp sistemi de eleştirebilme yeteneğine sahip olduğunun doğruluğunu nasıl sınayabiliriz? "Rızanın İmalatı" medya eleştirmenlerinin, hatta alternatif medya aktivistlerinin başvurabileceği kullanışlı araçlar sunuyor: Sistem içinde taktik bir anlaşmazlık yaşanırken bu medyaya yansıyabiliyor ve medya görece monolitik karakterini kaybederek farklı görüşlerin tartışıldığı parçalara ayrılabiliyor. Peki hiçbir kanat tarafından tartışılmayan görüşler var mı? Yine aynı soruyu Türkiye medyası bağlamında sorabiliriz. Susurluk ve Şemdinli dosyaları açılırken sistematik olarak dışarıda bırakılan görüşler var mıydı? Buna ancak ampirik bir araştırma yanıt verebilir.

Henüz kimse kitap hakkında yorum yapmadı. İlk yorum sizden gelsin!

Yanıt:

Bilgisiniz

Adınız:

E-posta:

Bulunduğum Yer:

Noam Chomsky

Yazarın diğer kitapları

Demokrasi Gerçek ve Hayal

21. Yüzyılla Gelenler Söylenceler ve Gerçek

İktidarı Anlamak 1. Cilt

Postmodernizm ve Sol

Müdahaleler

Bilgi Sorunları ve Dil

Doğa ve Dil Üzerine

Hayaller ve Umutlar

Dil ve Zihin

Kriz, Kapitalizm, İsyan

İktidarı Anlamak

Batı'nın Yeni Standartları Kosova, Doğu Timor ve Dünyaya Hükmeden Yeni Kuşak

Kader Üçgeni

Postmodernizm ve Rasyonalite

Tehlikeli Güç / ABD'nin Dış Siyaseti ve Ortadoğu

Yazarın bütün(46) kitaplarını göster

Yaşam Öyküsü
SSCB'den ABD'ye göç etmiş Yahudi bir ailenin oğlu olan Noam Chomsky, 7 Aralık 1928 yılında Philadelphia'da doğdu. Lise çağından itibaren New York'taki aydın Musevi çevrelerinin etkinliklerine ilgi duydu ve Arap-İsrail sorunuyla ilgilenmeye başladı.Lisans, yükseklisans ve doktora çalışmalarını Pennsylvania Üniversitesinde yapan Chomsky, yapısalcı dilbilim eğitimi gördü ve görüşlerinden etkilendiği Zellig Harris'in öğrencisi oldu. 1955'te Massachusetts Institute of Technology'ye (MIT) öğretim üyesi olarak girdi. Dilbilime yeni bir yön veren üretici-dönüşümsel dilbilgisi kuramının öncüsü olan Chomsky, çeşitli üniversitelerde konuk profesör ya da araştırmacı olarak bulunmuştur ve bugün MIT'de Dilbilim ve Felsefe Bölümünde profesör olarak çalışmaktadır.Siyasi eylemciliğiyle de adını duyuran yazar 1965-73 arasında ABD'nin Vietnam politikasına karşı yürütülen harekette önemli bir rol oynamış, birçok toplumsal ve ekonomik konuda, siyasal görüşlerini de açıkladığı konferanslar vermiş, makale ve kitaplar yayımlamıştır; bugün de özellikle ABD'de kapitalizmin ve emperyalizmin işleyişine dair eleştirel çalışmalarını sürdürmektedir.Noam Chomsky'nin ülkemizde yayımlanan yapıtları arasında şunları sayabiliriz: Korsanlar ve İmparatorlar (Akademi, 1991); Kader Üçgeni (İletişim, 1993); Medya Gerçeği (Tümzamanlar, 1993); Modern Çağda Entellektüellerin Rolü (Pınar, 1994); Düşük Yoğunluklu Demokrasi (Chomsky vd.; Alan, 1995); Demokratik İdeallerin Çöküşü (Pınar, 1997); Terörizm Efsanesi (Chomsky vd.; Ayraç, 1999); Sam Amca Ne İstiyor (Minerva, 2000).
Dr Avram Noam Chomsky, halen Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nde (Massachusetts Institute of Technology; MIT) çalışmalarını sürdüren bir dilbilimcidir. Dünyanın önde gelen dilbilimcilerinden olan Chomsky 1950'li yıllarda başlattığı dilbilim hareketi ile insan dilini incelemeye yeni ve güçlü bir bakış açısı getirmiş ve Evrensel Gramer fikrini yaratmıştır. Dilbilim alanındaki çalışmalarının yanısıra basın yayın incelemeleri, politik yazıları ve eylemleri ile de önemli bir kişilik olan Chomsky, şu anda yaşayan düşünürler içinde en çok atıfta bulunulmuş kişi ünvanını elinde bulundurmaktadır

Edward S. Herman

Yazarın diğer kitapları

Pazarın Zaferi

Postmodernizm ve Sol

Medyada İkiyüzlülük

Medyanın Kamuoyu İmalatı

Amerika: Rüya mı? Kabus mu?

Medyayı analiz eden, sansürlü işleyişini ortaya koyan Noam Chomsky ve Edward S. Herman'ın "Rızanın İmalatı: Kitle Medyasının Ekonomi Politiği" kitabı Türkiye'de ilk defa yayınlandı.

Dünyaca ünlü dilbilimci ve medya eleştirmeni Noam Chomsky ile iktisatçı ve medya analisti Edward S. Herman'ın birlikte kaleme aldığı ve medya eleştirisi alanında başyapıt olarak kabul edilen "Rızanın İmalatı: Kitle Medyasının Ekonomi Politiği" kitabı Aram Yayınları tarafından okuyucuya sunuldu.

Tam metinleriyle ilk defa Türkiye'de yayınlanan kitap, kitle medyasının işleyişini ve bir propaganda modelini kurarak "Rızanın İmalatı"nı analiz ediyor. Kitapta kitle medyasının propaganda modelini oluşturan yapısal bileşenlerin tanımlanmasının yanı sıra, bunun kitle üzerindeki etkisi somut olaylar üzerinde gösterilmeye çalışılıyor. Örnekler ve yapısal bileşenleri üzerinde ele alınan propaganda modelinin analizinden hareketle kuramsal bir çerçevenin de ortaya çıkarıldığı kitapta, aynı zamanda "Rızanın İmalatı"nı etkisiz kılmak isteyen, kamusal alanda özgür, demokratik ve katılıma açık bir medyanın yaratılması sorumluluğu da hatırlatılıyor.

Medya ve güç ilişkisi
Chomsky ve Herman, kitapta ortaya konulan propaganda modelini ABD medyasının performansına uygulayarak, medyanın devlet ve özel çıkar gruplarına destek sağlayan yapısını inceliyor. Chomsky ve Herman, uzun yıllara dayanan araştırmalarıyla birlikte, medyadaki tercihlerin, vurguların, görmezden gelinen ve öne çıkarılan şeylerin nasıl ortaya konulduğunu göstermeye çalışıyor. Bununla birlikte kitapta, güçlülerin medya üzerindeki etkisi, söylemlerin belirlenmesine, sıradan yurttaşların neleri göreceğine, duyacağına ve düşüneceğine kimlerin karar verip yönlendirici olduğuna göre ortaya konuluyor.

Kitapta, bu analizin sonucu olarak, gerçeklik ile güçlülerin medyadaki etkisini gösteren ve propaganda modelinin işleyişini ortaya koyan standart görüş arasındaki uyuşmazlığın tespit edilebileceği vurgulanıyor. Kitapta medya ve güç ilişkisi şöyle ortaya konuluyor: "Bizim görüşümüze göre, diğer işlevlerinin yanı sıra medya kendisini denetleyen ve finanse eden güçlü toplumsal grupların çıkarlarına hizmet eder ve onların lehine propaganda yapar. Bu çıkarların temsilcilerinin öne çıkarmak istedikleri önemli gündemleri ve ilkeleri vardı, ve medya politikasının şekillendirilmesi ve dayatılması açısından oldukça elverişli bir konuma sahiptirler. Normal olarak bu, kaba müdahaleyle değil, uygun çizgide düşünen personelin seçilmesi ve editörlerin ve çalışan gazetecilerin kurum politikasıyla uyumlu öncelikleri ve haber-değeri kriterlerini içselleştirmeleri sayesinde başarılır."

Hükümetin propaganda organı
"Rızanın İmalatı" kavramının Walter Lipman tarafından 1920'li yıllarda gündemleştirildiği hatırlatılarak, Lipman'ın "Rıza İmalatı" adını verdiği süreçte propagandanın özel bir öneme sahip olduğu fikrinin, kamuoyu, propaganda ve toplumsal düzenin politik koşulları üzerine çalışan yazarlar arasında uzun süreden beri kabul gören bir gerçeklik olduğunun altı çiziliyor. "Rızanın İmalatı" sürecinde propagandanın "hükümetin düzenli bir organı" haline geldiği vurgulanırken, kitle medyasının bu rolü oynamasına neden olan güçler ve süreçler de tanımlanıyor. Öte yandan medyanın güç ilişkisi bağlamında gördüğü işlevselliğin kaba anlamda bir propaganda modeli olmadığı da vurgulanarak, örneğin "demokratik toplumlar"da kitle medyasının propagandayı devlet katından ziyade, içselleştirdiği değerler aracılığıyla yürüttüğü de ortaya konuluyor. ABD medyasından hareketle propagandanın gördüğü işlevler, güç ilişkileri bağlamında hiçbir zaman "temel öncülleri" sorgulamaksızın, içselleşen ve hem iç hem de dış politikanın oluşmasında etkili olan yapısal bir işleyişle tahlil ediliyor.

Kitapta Ana-akım medyanın işleyişinin sansüre dayalı olduğu da vurgulanıyor.
Alternatif medya çabası
Kitapta alternatif duruşun nasıl olabileceği de irdeleniyor. Gerçeklerle güçlülerin söylemini içeren standart medya görüşleri arasındaki farkın algılanması, bundan hareketle eleştirel bir bakış açısının geliştirilmesi, alternatif bir söylem ve analizin geliştirilmesi ile medyanın kamusal alanda demokratik, özgür ve katılımcı bir yapıyı benimsemesi, kitapta alternatif bir medyanın oluşması açısından belirtilebilecek önemli kriterler olarak sayılabilir.
yeniozgurpolitika.com