Sanat ve Bilgi İlişkisi, Işık Eren

Kitap Hakında

Yorumlar

Yazarla Tanışma

Basından

Ürün Ayrıntısı

Yayinevi: Asa Kitabevi

Dizi: Felsefe Dizisi

Baskı Tarih: Nisan 2006

Sayfa: 101

İndirim: %20

Boyut: 13,5x21cm

Hamur: 2

Etiket: 6,00 TL

NetKitap Ederi: 4,80 TL

Arka Kapak

Schopenhauer ve Heidegger'in hakikat ve sanat arasında kurdukları ilişkiye baktığımızda, her ikisinin de sanatı, 'öarolanda hakiki olanı nesne edinme' olarak gördüklerini söyleyebiliriz. Ancak, Schopenhauer için bir vorolanda onun idesini görmenin tek bir yolu vardır, o da sanattır.

Heidegger'de ise sanat, 'varolanın hakikatinin açığa çıkmasının' tarzlarından biridir. Schopenhauer'a göre sanattan başka hiçbir bilgi türü ideyi nesne edinmez ve onun bilgisini ortaya koyamazken, Heidegger için 'varolanın hakikatini açığa çıkarmanın' sanat dışında, metafizik gibi başka olanakları da vardır.

Henüz kimse kitap hakkında yorum yapmadı. İlk yorum sizden gelsin!

Yanıt:

Bilgisiniz

Adınız:

E-posta:

Bulunduğum Yer:

Işık Eren

Yazarın diğer kitapları

20. Yüzyılda Felsefe: Karşı Çıkışlar ve Yeni Arayışlar

Aristoteles, Schopenhauer ve Heidegger, önemli bir bakış açısının yolunu açan düşünürler olarak felsefe tarihinde yerlerini almışlardır. Sanata ilişkin açıklamalarında farklı noktalarda ve farklı nedenlerden tıkanmış görünseler de, onları belli bir yolu açan öncüler olarak görmek mümkündür.

Bu çalışmanın kapsamı. içerisinde Heidegger'in sanat anlayışı, onun Hölderlin'in şiire bakışi üzerine yaptığı yorum aracılığıyla el ele alınacak ve kendi "şiir", "varlık" ve "felsefesinin ve dolayısıyla insanın tekrar varlık sahnesine çıkma imkanı hakkındaki görüşleri hatırlatılacaktır. Heidegger'in ele alınmasının nedeni ise, girişten itibaren belirtilmeye çalışıldığı gibi, onun Batı Felsefesinde yer alan birçok düşünürün aksine, sanatı ele alış tarzının bugüne ışık tutacak özelliğe sahip olmasıdır.

Heidegger'in sanata bakışı, sanatı mutlak tin'in kendini dış nesnelerde ortaya koyması diye tanımlayan Hegel' in görüşünü çağrıştırmakta, hatta çağrıştırmaktan öte benzerliği de dikkati çekmektedir. Heidegger de sanat üzerine Batının sahip olduğu en kavrayışlı ve ayrıntılı düşünen filozofu olarak nitelendirdiği Hegel Vorlesungen Über die Âssthetik eserindeki şu görüşlerine katıldığını belirtir: "Bizim için sanat, artık, onda hakikatin varlık kazandığı en yüksek tarz olarak geçerli değildir" (ww.x, 1, s. 134). Belki sanatın hep daha yükseleceği ve kendini yetkinleştireceği ümit edilebilir, ama onun biçimini tinin en yüksek gereksinimi olmaktan çıkmıştır. Tüm bu ilişkilerinde sanat, en yüksek belirlenimi yönünden bizim için geçmişte bir şeydir ve öyle, kalır" (ww.x,s.135). (1971:79-80).

Heidegger'e,göre, Hegel Heidegger" Eserlerin kendileri koleksiyonlarda duruyor ve sergilerde asılıyorlar, ama onlar burada, kendileri olan eserler olarak kendinde midirler yoksa burada onlar daha çok sanat endüstrisinin nesnesi midirler? Eserler herkese açık ve sanat zevkine özgü olarak yapılırlar: Resmi kuruluşlar eserleri koruma ve saklama işini üstlenirler. Sanat uzmanı ve eleştirmenler onlarla yaratıcılık bakımından ilgilenirler. Antikacılık ise bunların pazarını sağlar. Sanat tarihi araştırması, eserleri bilimin nesnesi kılar. Ama dönen bu çeşit çeşit dolapta biz eserlerin kendilerine rastlıyor muyuz?.:. Tüm sanat endüstrisi, en uç noktaya kadar gidebilse ve eserlerin kendileri için işi yürütse bile sadece eserlerin nesne olmalarıa kadar gidebilir. Fakat bu onların sanat eseri olmasını sağlamaz" (1971:79-80).

Böyle bir problemden hareket eden Heidegger sanatın ve onun özü olan şiirin ne olduğu ve insanla ilgisini, sanat üzerine-yazdığı birçok eserinin yanı sıra Hölderlin'in şiirlerinden hareketle yazdığı kısa yazısında da sergilemektedir. Bu, Turan Oflazoğlu'nun eşsiz güzellikteki çevirisiyle Türk okuyucusuna tanıtılan kısa yazısı hem Heidegger'in sanata ve şiire yaklaşımını hem de onların nasıl gerçekleştirilebileceğine ilişkin görüşlerini bulabildiğimiz önemli bir metindir.

Heidegger, bu eserdeki incelemesine neden şiir ve neden Hölderlin? sorularına cevap olabilecek bir başlangıçla.girer. Ona göre, Homeros, Sophokles, Virgilius, Dante, Shakespeare ve Goethe de önemli şairlerdir, yazdıkları şiirdir ve üstelik de çalışmalarının verimi Hölderlin'den daha fazla ve süreklidir. Ancak, onların yazdığı sadece bir yazım türü olan şiirlerdir. Hölderlin ise sanatı her alanında sânat kılan ve varlığın dili olan şiiri yaratmıştır; Hölderlin çalışmalarını erken ve aniden kesmiş olmasına rağmen, öz olarak şiiri yaratan kişidir, yani şiirin özünü gerçekleştirmeyi başarmış biridir. Şiirin özünü bir başka ifadeyle öz olarak şiiri yaratmak, öz olarak insanın tarih sahnesine çıkartmanın bir imkanıdır. Bu imkanı ifade edebilmek öncelikle, Heidegger'in Hölderlin'in çeşitli yazılarındân seçtiği beş kılavuz sözü üzerine yaptığı yorumlan ve bunlar aracılığıyla da onun sanat, şiir ve insan görüşlerine açıklık getirmekle mümkündür. Beş kılavuz söz şunlardır: ,

1. Şiir yazmak: Bütün uğraşıların en masumu "(III, 377).
2. "Mülklerin en tehlikelisi dil bunun için verildi insana... kendisinin ne olduğuna tanıklık edebilsin diye.."(IV, 246).
3. "Çok şey öğrenmiştir insan. Göklülerden nicesini adlandırmıştır o
Biz bir söyleşi olalı Ve birbirimizden işitebileli (IV, 343).
4. "Fakat kalıcı olanı ozanlar kurar" (IV, 63)
5. "E'rdemlerle dolu, yine de ozanca barınır İnsan bu yeryüzünde" (VI, 25)
Işık Eren
Felsefe Tartışmaları (Sayı: 27)