Sosyoloji Yazıları, Max Weber

Kitap Hakında

Yorumlar

Yazarla Tanışma

Ürün Ayrıntısı

Yayinevi: İletişim Yayınları

Dizi: Politika Dizisi

Baskı Tarih: 2000

Sayfa: 547

Boyut: 13cm x 19cm

Hamur: Ciltsiz

Etiket: Baskısı yok

Arka Kapak

Weber metodolojisinin önemli bir yönü toplum içinde grupların belirleyici rolü ile ilgili fikirleridir. Marx için 'sınıf', toplum analizinin esas miyarıdır. 'Sınıf' topluluğun 'şekli'ni verir. Weber'de ise 'sınıf' topluluk içinde belirebilecek birkaç grup tipinin yalnız biridir. Weber'e göre sınıf 'pazar şansları'na göre kümeleşen bir gruptur. Fakat bunun yanında siyasî güce sahip olmanın kümeleştirdiği gruplar vardır. Bunların küme esası 'statü'dür. Osmanlı topluluğu için 'statü' çok önemli bir rol oynar. Weber'e göre bu gruplardan yalnız biri değil, tümü birden toplum denkleminin dinamiğinin içine girer. Gene bunların Weber açısından 'şeyler' olmadığı, Weber'in burada bir kontrast yaratarak topluluğun çalışmasını anlatmaya çalıştığını hatırlamak gerekir.
Şerif Mardin'in önsözünden

Dönemin Avrupa'sında toplumsal ve siyasal düşüncedeki bocalama ve eğilimlerin tipik bir temsilcisi olan Weber'in asıl önemi, özellikle II. Dünya Savaşı'ndan sonra Anglo Amerikan sosyalbilimcileri tarafından Marksizm'in karşısına çıkarılan başlıca yazar ve esin kaynağı olmasıdır. Bu bakımdan görüşlerinin daha ayrıntılı ve kapsamlı bir biçimde tanınmasında yarar vardır.

Henüz kimse kitap hakkında yorum yapmadı. İlk yorum sizden gelsin!

Yanıt:

Bilgisiniz

Adınız:

E-posta:

Bulunduğum Yer:

Max Weber

Yazarın diğer kitapları

Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu

Doğu Batı Düşünce Dergisi - Milliyetçilik 2 - Sayı: 39

Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu

Şehir

Toplumsal ve Ekonomik Örgütlenme Kuramı

Meslek Olarak Siyaset

Bürokrasi ve Otorite

Sosyolojinin Temel Kavramları ve Meslek Olarak İlim

Şehir Modern Kentin Oluşumu

Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu

Sosyolojinin Temel Kavramları

Toplumsal ve Ekonomik Örgütlenme Kuramı

Yaşam Öyküsü
Alman düşünür ve sosyolog. 1864 - 1920 yılları arasında yaşamış olan Weber'in büyük önemi, onun Emile Durkheimla birlikte, ayrı ve bağımsız bir disiplin olarak modern sosyolojinin kurucusu olması olgusundan kaynaklanmaktadır. O, sosyal bilimlere felsefi bir temel, sosyolojiye de kavramsal bir çerçeve kazandırmıştır. Başka bir deyişle, Weber bir bilim olarak sosyolojinin genel kavramsal çedçevesini en iyi bir biçimde ortaya koyduğu, tutarlı bir sosyal bilimler felsefesi geliştirdiği ve nihayet, modern endüstri toplumunun temel özelliklerini sağlam bir biçimde kavrayıp ifade ettiği için, modern sosyolojinin kurucusu olarak tanınır. Zira, Durkheimın sosyoloji bilimini kurma, sosyoloji iyi temellendirme girişimi, zamanının pozitivizmine dayandığı yerde, entelektüel gelişimi Windelband ve Reckertin de içinde yer aldığı Yeni-Kantçı gelenek içinde gerçekleşmiş olan Weber, öncelikle sosyolojinin insan davranışıyla ilgili olarak, doğa bilimlerininkine benzer, genel-geçer yasalara ulaşamayacağını iddia etmiştir. Diğer bir deyişle, Yeni-Kantçı felsefenin algılanan dünya ya da fenomen ve algılayan bilinç ya da numen ayırımını benimseyen Weber'de söz konusu ayırım doğa bilimleriyle sosyal bilimler arasındaki bir ayırım haline gelmiştir. Buna göre, biz doğa bilimlerinde evrensel yasalara ulaşmaya çalışırız. oysa bu, toplumsal eylemleri tikel tarihsel bağlamları içinde anlamayı amaçlayan sosyal bilimlerin amacı olamaz. Sosyolojinin yöntemi ve felsefi problemleriyle ilgili analizinde Yeni-Kantçı bir bakış açısı sergileyen Weber, her şeyden önce sosyolojinin insan davranışıyla ilgili olarak, doğa bilimlerininkine benzer, genel-geçer yasalara ulaşamayacağını, insan toplumları söz konusu olduğunda, evrim niteliği taşıyan bir gelişmeyi doğrulayıp temellendiremeyeceğini öne sürmüştür. Fakat Weber bir yandan da, sosyolojinin eylemlerin anlamını kavramayı amaçlamak durumunda olduğunu, onun buradan hareketle, karşılaştırmalı bir temel üzerinde, ideal eylem tiplerine ya da formel davranış modellerine yönelmesi gerektiğini ve dolayısıyla, sosyolojinin yalnızca eyleme ilişkin öznel bir yorum olmadığını savunmuştur. Şu halde, sosyolojinin konusunun sosyal eylem olduğunu öne süren Weber, sosyal eylemi dörtlü bir başlık altında sınıflamıştır.
Bu dört eylem türü sırasıyla:
1-Geleneksel eylem.
2-Duygulara dayalı eylem.
3-Nihai ve en yüksek değerlere yönelmiş değer temelli rasyonel eylem.
4-Araçsal eylem.
Bu dört eylem türünden rasyonel eylem kapsamı içine sadece son ikisinin girdiğini söyleyen Weber, rasyonalizasyonu kapitalist Batı toplumlarındaki en temel ve belirgin eylem olarak görmüştür. Rasyonalizasyonun her alanda izlerini süren ünlü düşünür, söz konusu rasyonalizasyonun bir kaynağının Protestan ahlakının yol açtığı kültürel değişmelerde bulunduğunu savunmuştur. Buna göre, Protestan ahlakı, her ne kadar kapitalizmin ilk ve temel nedeni olmasa da, bireyciliğin, sıkı çalışma ve disiplinin, rasyonel davranış ve özgüvenin önemini vurgulayan bir kültür doğurduğu için, kapitalizmin doğuşunda ve gelişiminde önemli bir rol oynamıştır. Weberin sosyal bilimlere yaptığı bir başka önemli katkı da, onun sıklıkla naif bir nesnellik inancı diye yanlış yorumlanmış olan değerden bağımsızlık teorisinden meydana gelir. Webere göre, bilim ve sosyoloji tercihi, araçsal akılcılık temeli üzerinde hiçbir zaman meşrulaştırılamayacak olan bir tercihtir. Aynı durum, bilimsel ve sosyolojik araştırma konularının seçiminde de geçerlidir. Bununla birlikte, söz konusu tercih ve seçimler bir kez yapıldıktan sonra, sosyolojik bir araştırma, rasyonel tutarlılığın bilim cemaatinin eleştirilerine tabi olması anlamında, değerden bağımsız ve yansız olmak durumundadır. Weber, buradan da anlaşılacağı üzere, ekonomik determinizme karşı çıkıp, kültürün, özellikle de dinin, insan davranışını biçimlemedeki rolünü vurguladığı; insan ilişkilerinde, bireylerin öznel yönelimlerini ön plana çıkardığı, ve nihayet, kapitalizmin yıkılacağı tezine karşı eleştirel bir tavır takınıp, sosyalist toplumlardaki planlı ekonominin rasyonalizasyonu güçlendirdiğini söylediği için, Friedrich Nietzscheyle birlikte, 19. yüzyıl'ın en önemli düşünürlerinden biri olarak gördüğü Karl Marxı olmasa bile, kurumsallaşmış marksizmi şiddetle eleştirmiştir