Tarih Metafizikleri, Ayhan Bıçak

Kitap Hakında

Yorumlar

Yazarla Tanışma

Basından

Ürün Ayrıntısı

Yayinevi: Dergah Yayınları

Dizi: Felsefe Dizisi

Baskı Tarih: Ocak 2006

Sayfa: 260

İndirim: %20

Boyut: 16x24cm

Hamur: 2

Etiket: 18,00 TL

NetKitap Ederi: 14,40 TL

Arka Kapak

Tarih Metafizikleri adlı bu çalışmada, Yeniçağ Avrupa düşüncesinin olgunlaşma dönemi sayılan 18. ile 19. yüzyıllarda görülen tarih metafiziklerinin hangi şartlarda ve hangi nedenlerle ortaya çıktıkları, hangi kavram ve ilkelerden hareket ettikleri incelenmektedir.

Modern düşüncenin ve tarih metafiziklerinin en önemli kavramları arasında olan akıl, özgürlük, ilerleme, tarihte anlamın olup olmadığı, çöküş, gaye, köken sorunları eleştirel bir tarzda ele alınıp ve toplumsal değerlere nasıl dönüştükleri gösterilmiştir. Toplumsal değerlere dönüşen bu felsefe terimlerinin anlamlarının siyasi içerikle nasıl dolduruldukları, ne türden çözümler getirdikleri ve ne türden sorunlar yarattıkları üzerinde durulmuştur.

Türkiye tarihçiliğinin, hakkıyla yazılamamış tarihi, bize tarihçiliğimizin kendi tabii seyrinde ilerlemediğini, asırlarca devam etmiş bir ilm-i tarih geleneğinin geçen yüzyılda mirasçıları tarafından "asri icaplara uymadığı" genel gerekçesi ile terk edildiğini ve yerine aynı icapların gerektirdiği Batı menşeli bir tarih telakkisi ve metotların ikame olunduğunu söyler.

Bir asırdan fazla bir zamandır tercüme bir "tarih fikri" ve tarih metotları ile "tarih bilgisi" üreten müverrihlerimiz, tarih üzerine düşündükleri ölçüde ilm-i tarih üzerinde durmadıklarından saygın bir tarih ekolü meydana getiremediler. Bunun sebebi, bizdeki tarih çalışmalarının bilme ameliyesini "fikretme" ameliyesinin önüne koymasıydı. İlim ise, bir soyutlama işi olup tecrit yeteneği gerektirdiğinden, tarihçiliğimiz somut olayların bilinmesi, yazılması ve bildirilmesi faaliyetine; tarihçimiz de bir "teknisyene" dönüştü.

Bugün ülkemizde yığınla tarih kitabı basılır, üniversitelerimizde yığınla tarih tezi yazılır, kütüphanelerimizin raflarını tarih eserleri doldururken tarih düşüncesi-tarih felsefesi alanında dilimizdeki eserlerin azlığı; olanların da çoğunluğunun tercüme yahut derleme oluşu tarihçiliğimizin geleceği adına umut kırıcıdır.

Dr. Ayhan Bıçak bu alandaki büyük boşluğu giderme yolundaki hiç de mütevazı olmayan gayreti ile "Tarih Düşüncesi" üst başlığı ile beş ciltlik bir seri yayımlıyor. Dergâh Yayınları tarafından basılan serinin şimdiye kadar yayınlanan kitapları Tarih Düşüncesinin Oluşumu, Felsefe ve Tarih, Tarih Felsefesinin Oluşumu ve Tarih Metafizikleri alt-başlıklarını taşıyor. Serinin son kitabı ise Türklerde Tarih Anlayışı alt-başlığını taşıyacak.

Dr. Ayhan Bıçak'ın Türkiye Yazarlar Birliğinin 2004 Yılının Yazar, Fikir Adamı ve Sanatçıları ödüllerinde fikir dalında ödül alan bu eseri, zihinlerimizi öncelikle tarih düşüncesinin modern öncesi dönemine yönlendiriyor. Modern zamanların modernlik ve Avrupa-merkezli tarih düşüncesinin hegemonyasına meydan okuyan bu bakış ilk ciltte Sümer, Yahudi, Hint ve Çin Medeniyetlerindeki; ikinci ciltte Eskiçağ Yunan Medeniyetindeki; üçüncü ve dördüncü ciltlerde de Yeniçağ Avrupa Medeniyetindeki tarih telakkileri ve bunların problemleri üzerine bir değerlendirme sunuyor. Yazar serinin beşinci cildinde ise Türklerin tarih telakkisi, değer ve medeniyet algıları üzerinde durduğunu haber veriyor.

Çalışmasını, "akrabası olarak kabul ettiği"ni belirttiği "yok edilen ya da ölüm kalım döşeğinde olan bütün efsane temelli kültürlere ve onların üyelerine ithaf ettiğini" söyleyen yazar, tarih bilinci eğer 19. yüzyıl Avrupa'sında ortaya çıktı ise başka toplumların kendilerini nasıl tanımladıkları sorusundan hareketle ve felsefenin dil/yöntem zenginliğinden faydalanarak Avrupa-dışı toplumların tarihsizliği fikrine karşı duruyor.

Yazar ilkel insan ile modern insanı ayırt eden unsurun, ilkel insandaki soyutlama yeteneğinin gelişmemişliği olduğu yönündeki Batılı kabule karşı Kuzey Amerika'nın kuzeybatı yerlilerinin dili Chinook'çadaki gelişmiş soyut sözcüklerden bir örnek vermektedir. Bu dilde, "Kötü adam zavallı çocuğu öldürdü" ifadesi yerine, "Adamın kötülüğü çocuğun zavallılığını öldürdü" ifadesi kullanılmaktadır. Çalışma böylesi çarpıcı bilgi ve anekdotlarla bir okuma şöleni sunmaktadır.

Kitap bir tarih metodu kitabı değil ama tarihçilere ufuk açıcı sorular soruyor ve bazı cevaplar da öneriyor. Kitap tarih-merkezli olmakla beraber felsefenin tarihe ve dolayısıyla başka disiplinlere yüzünü dönmesi gereğinin altını çiziyor. Kitap bir şekilde düşünce ve özelde Türk düşüncesi ile ilgili okura zengin vaatlerde bulunuyor. Tarih Düşüncesi'nin "okurların" zihinlerinde ve kütüphanelerinde yer ayırmaları gereken bir dizi olduğunu söyleyebiliriz. Tabii, müellife ve ticari kaygıları bir kenara bırakıp böylesine çaplı bir eseri düşünce dünyamıza kazandırdıklarından ötürü Dergâh Yayınları'na teşekkürlerimizi ekleyerek...
Bir Tarih Düşüncesine Doğru
Mustafa Kula

Henüz kimse kitap hakkında yorum yapmadı. İlk yorum sizden gelsin!

Yanıt:

Bilgisiniz

Adınız:

E-posta:

Bulunduğum Yer:

Ayhan Bıçak

Yazarın diğer kitapları

Türk Düşüncesi 2 - Kaygılar

Türk Düşüncesi 1

Felsefe ve Tarih

Tarih Felsefesinin Oluşumu

Tarih Düşüncesinin Oluşumu

Tarih Bilimi

Yaşam Öyküsü
1956'da Erzincan'da doğdu. 1982 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'nden mezun oldu. Aynı bölümde 1985 yılında "Aristoteles'in İnsan Toplum ve Tarih Anlayışı" teziyle yüksek lisans çalışmasını tamamladı. 1991 yılında adı geçen bölüme, araştırma görevlisi olarak girdi. Prof.Dr. Teoman Duralı'nın gözetiminde hazırladığı, "Platon'un Tarih Kavrayışı" adlı tezle 1992 yılında doktoradan mezun oldu. 1995 yılında yardımcı doçentlik, 1996 doçentlik ünvanlarını aldı, 1997'de Doçent oldu.

Tarih felsefesine kuşatıcı bir bakış

Tarih, sosyal bilimlerin hemen her alanıyla kaçınılmaz olarak ilişkide bulunan, deyiş yerindeyse, bir üst-bilim.
Felsefe, sosyoloji, antropoloji gibi alanlar tarihten beslenerek ya da onunla yüzleşerek pek çok şey kazandı. Aynı zamanda tarihin birer nesnesi olan bu düşünce biçimlerinden felsefe ise, tarihle arasındaki köken ortaklığından dolayı ayrıcalıklı bir yere sahip. Bugün daha iyi biliniyor: Tarihin, kendi doğasına ve insan üzerindeki etkisine dair pek çok soru, felsefe kökenlidir. Felsefenin, İbn Haldun, Hegel gibi isimlerle parlayan "Tarih Felsefesi" adlı alt birimi, felsefecilerin en çok ilgi duydukları alanlardan biri. Bütün bunlar, tarih üzerine yapılacak kapsamlı bir çalışmanın, niteliğinin ne olması gerektiği konusunda ipuçları veriyor. Bu bağlamda, yakınlarda yayınlanan üç kitap, tarihin bütünlüklü yapısını yeniden düşünme fırsatı veriyor. Ayhan Bıçak'ın, Dergah Yayınları tarafından yayınlanan "Tarih Düşüncesi" üstbaşlıklı üç kitabı sırasıyla, "Tarih Düşüncesinin Oluşumu", "Felsefe ve Tarih" ve "Tarih Felsefesinin Oluşumu" adlarını taşıyor. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'nde öğretim üyeliği görevini sürdüren Ayhan Bıçak, dizinin ilk kitabında, tarih kavramının ontolojik kökenlerini irdeliyor. Tarihi anlama çabasının ne tür bir ihtiyaçtan meydana geldiğini incelerken, kültürün kuruluşunu çözümleyen Bıçak, buradan çıkışla, efsane temelli kültürleri uzunca bir bölümde ele alıyor. Kitabın, özellikle bu açıdan, Türkçede yayınlanan standart tarih felsefesi kitaplarından ayrı bir yere konmayı hak ettiğini belirtmekte yarar var. Yazarın "efsane kökenli" olarak adlandırdığı Sümer, Hint, Çin gibi medeniyetleri mercek altına alması, Doğu'yu ötekileştiren Batı felsefesi geleneğine bir itiraz olarak da okunabilir. Ayhan Bıçak, dizinin "Tarih ve Felsefe" adlı ikinci kitabında Antik Yunan geleneği ile Platon ekseninde, felsefenin ve tarih anlayışının temellerini inceliyor. Bir bakıma bu kitabın devamı sayılan üçüncü kitap ise, tarih felsefesinin oluşumunu masaya yatırıyor. Hume, Vico, Dilthey gibi köşe taşlarının tarih felsefesine yaptığı katkıların da değerlendirildiği çalışma, felsefe öğrencileri için bir rehber işlevi de görebilir. Küreselleşmeye kadar gelip dayanan "Tarih Düşüncesi" dizisinin eksiklikleri hakkında konuşmak içinse, yazarın "Tarih Metafizikleri" ve "Türklerde Tarih Anlayışı" adlarıyla yayınlayacağı son iki kitabı beklemek gerekecek.
22.01.2005
Cem Kuleli
Zaman